Orchis simia flowers


Algemeen

Zoals de verspreidingskaart al laat zien voelt deze orchis (net zoals vele andere, zie de lijst) zich thuis op kalkhoudend grasland. Aangezien dit alleen voorkomt in zuid-Limburg maakt het dat deze plant meteen zeldzaam is (zeer zeldzame soort). Deze orchis kruist soms met het Soldaatje (Orchis militaris) en is dan zeer moeilijk te herkennen. Hij bloeit in Mei/Juni.

Op de onderstaande lijst staan 25 soorten orchideeën. De meeste zijn, zoals hierboven genoemd, zeer zeldzaam tot zeldzaam. Sommige zijn zelfs algemeen. Maar alle zijn waargenomen in Nederland. Soms alleen in het puntje van Zuid-Limburg, soms enkel op de waddeneilanden en soms verspreid over een deel van het land. Zoals ook hierboven beschreven staat gebeurt het vaak dat orchideeën kruisen met andere soorten. Er ontstaan dan zogenaamde hybride soorten. Deze staan niet in de lijst.

Omdat het niet altijd even makkelijk is een Orchis op naam te brengen staat er op de site van Floron een handige zoekkaart.

verklaring Nederlandse naam

Deze plant heeft zijn naam te danken aan zijn uiterlijk. De bloem is vuil wit of rozeachtig. De zijslippen en de lobben van de middenslip van deze orchis zijn bij echte Aapjesorchis (dus niet de kruising met andere Orchisen) bijna draadvormig en gekruld. Dit alles geeft de bloem een aapachtig uiterlijk.

De naam Orchis is Latijn, en betekent "testikel". Dit omdat veel planten uit de Orchis familie twee wortelknollen hebben. Deze knollen lijken op testikels.

Namen in andere talen

  • English: Monkey Orchid
  • Français: Orchis singe
  • Deutsch: Affen-Knabenkraut
  • Espanõl: Orchis monos
  • Italiano: Orchis di scimmia, Giglio omiciattolo
  • Svenska: Apnycklar
  • Norsk ?
  • Dansk: ?

Verklaring van Buitenlandse namen

Zowel de Engelse, Franse, Spaanse naam is hetzelfde als bij ons, Aapjesorchis.

Voor de verspreiding van Aapjesorchis in Engeland zie deze kaart

De Duitse naam is  Affen-Knabenkraut. Dit betekent "apen-knapenkruid". Veel Orchissen heten in Duitsland Knabenkraut. Dit is vanwege de twee verdikte knollen aan de uiteinde van de wortels van deze planten. Deze worden vergeleken met testikels. Ik heb het maar één keer gelezen maar een hardnekkig bijgeloof hield vol dat vrouwen die de hardere en sappigere knol van de twee aten een zoon zouden krijgen. De Duitse naam Knabenkraut zou ook hier ook op gebaseerd kunnen zijn.

Voor de verspreiding van Aapjesorchis in Duitsland zie deze kaart.

Er zijn twee Italiaanse namen. Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. De hier genoemde namen kunnen ook nog varianten hebben.

  1. Orchis di scimmia. Dit is de Italiaanse benaming voor de volledige wetenschappelijke naam.
  2. Giglio omiciattolo. Giglio betekent "lelie" en Omiciattolo betekent "mannetje". Waarom is mij nog onbekend.

De Zweedse naam is Apennycklar. Apen betekent natuurlijk "apen". en Nycklar betekent "sleutels". Het is een algemene naam voor verschillende orchideeën in Zweden vanwege de vorm van bloeiwijze. Het grappige is dat Slanke sleutelbloem (Primula elatior), geen Orchidee trouwens, dezelfde naam in Nederland heeft gekregen. De oudste "Nycklarnaam" is Jungfru Marie Nycklar (Onze lieve vrouwe sleutels/Brede orchis). Anderen zijn later vernoemd. Sommige betreffen andere bijbelse persoonlijkheden zoals de Johannes Nycklar (Saint Johns keys/mannetjes Soldaatje), en Pers Nycklar (Sint Peter's sleutels/Vroege Orchis/Mannetjesorchis). Andere zijn vernoemd naar het uiterlijk, deze dus, Apennycklar (Apensleutels/Aapjesorchis)

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige of soms licht beschuwde plaatsen op droge tot matig vochtige, stikstofarme en matig voedselarme, kalkrijke, maar soms kalkarme grond (löss, leem, mergel en duinzand).

Groeiplaats
Grasland (onbemest kalkgrasland, grazige kalkhellingen en beek- en rivierbegeleidend hooiland), lichte bossen (lichte bossen), bosranden, struwelen (open plaatsen en struweelranden) en zeeduinen. Vooral in berg- en heuvelgebieden.

Verspreiding

Nederland
Zeer zeldzaam in Zuid-Limburg en in de Hollandse duinen. Lang geleden ook in de duinen bij Scheveningen.

Vlaanderen
Zeer waarschijnlijk verdwenen. Vroeger in de Voerstreek.

Wallonië
Zeer zeldzaam in het Maasgebied en in La Calestienne.

Wereld
Zuidwest- en West-Europa, het Middellandse-Zeegebied en Zuidwest-Azië. Noordelijk tot in Nederland en Zuidoost-Engeland.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Aapjesorchis

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten