Ranunculus sardous


Algemeen

Als je Boterbloem bij Google intypt blijkt dat er heel veel soorten zijn.

En als je Ranunculus (de familie waar de Boterbloem toe behoort) bij Google intypt krijg je nog eens 9 soorten:

  • Gewoon/vreemd speenkruid (Ranunculus ficaria) - Algemeen
  • Fijne/zilte/grote waterranonkel (Ranunculus aquatilis/peltatus) - Algemeen
  • Kleine waterranonkel (Ranunculus trichophyllus) - Zeldzaam
  • Klimopwaterranonkel (Ranunculus hederaceus) - Zeldzaam
  • Penseelbladige waterranonkel (Ranunculus penicillatus)  - Zeer zeldzaam
  • Stijve waterranonkel (Ranunculus circinatus) - Algemeen
  • Vlottende waterranonkel (Ranunculus fluitans) - Zeldzaam
  • Witte waterranonkel (Ranunculus ololeucos) - Zeldzaam
  • Zilte waterranonkel (Ranunculus baudotii) Zeldzaam

Een lange lijst dus!! Dit geeft aan dat als iemand zegt "ik zag een Boterbloem" dan moet het antwoord moet zijn. "Welke van de 11 soorten.  En ze lijken ook nog allemaal op elkaar. (althans een heleboel). Dus bijna overbodig om te zeggen dat een goede flora echt nodig is. Alle Ranunculus soorten zijn giftig voor vee, maar hun onaangename smaak zorgt dat het vee ze vanzelf laat staan. Vergiftiging kan wel optreden wanneer boterbloemen overvloedig voorkomen in reeds afgegraasde weiden waar weinig eetbaars overgebleven is.

Overal lees je dat deze plant op de knolboterbloem (Ranunculus bulbosus) lijkt en dat is ook zo maar er zijn wel degelijk verschillen. Uiteraard te vinden in de betere Flora. Die afstaande haren op de stengel van de plant zijn goed te zien. Maar niet zo erg als bij bijv. de Kromhals (Anchusa arvensis) of het Behaard breukkruid (Herniaria hirsuta). De laatst genoemde twee planten zijn overigens absoluut geen familie. de Behaarde boterbloem bloeit in Mei tot en met September.

Verklaring Nederlandse naam

Op de stengel van deze Boterbloem zijn duidelijk afstaande haren te zien. Ook op de stengelbladeren zijn haren te zien maar deze zijn niet afstaand.

De gele kroonbladeren hebben een boterachtig, waterafstotend, oppervlak waar de plant zijn naam aan ontleend. Een mooi verhaal over de gele kleur is te vinden op een pagina van Nature Today.

Namen in andere talen

  • English: Hairy buttercup
  • Français: Renoncule sarde
  • Deutsch: Sardischer Hahnenfuß
  • Espanõl: ?
  • Italiano: Ranuncolo sardo
  • Svenska: Sydsmörblomma, Sydranunkel
  • Norsk: Ballastsoleie
  • Dansk: Stivhåret Ranunke

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Hairy buttercup. Dit is letterlijk de Engelse benaming voor de Nederlandse naam.

De Franse naam is Renoncule sarde. Renoncule is de Franse benaming voor het eerste gedeelte van de wetenschappelijke naam. Sarde is een verwijzing naar natuurlijk de wetenschappelijke naam. Natuurlijk want er is een mogelijkheid dat deze van Franse afkomst is.

De Duitse naam is Sardischer Hahnenfuß. Dit betekent "Sardische Hahnenfuß. De plant is mogelijk voor het eerst waargenomen op Sardienië. Hahnenfuß betekent "hanevoet/poot". Veel boterbloemen hebben ingesneden bladeren. Ze zijn soms zo diep ingesneden, dat de bladschijf uit verschillende los­se blaadjes is samengesteld. In dit typische boterbloemblad zag men vroeger enige gelijkenis met een vogelpoot, vandaar de volksnamen Kraaienpoot en Hanenvoet.Hahnenfuß betekent "hanevoet/poot". Veel boterbloemen hebben ingesneden bladeren. Ze zijn soms zo diep ingesneden, dat de bladschijf uit verschillende los­se blaadjes is samengesteld. In dit typische boterbloemblad zag men vroeger enige gelijkenis met een vogelpoot, vandaar de volksnamen Kraaienpoot en Hanenvoet. In Duitsland heet elke vertegenwoordiger van de Ranonkelfamilie Hahnenfuß

De Spaanse naam is mij onbekend. Er zijn wel waarnemingen in Spanje.

De Italiaanse naam is Ranuncolo sardo. Dit is de Italiaanse benaming voor de volledige wetenschappelijke naam.

Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Zweedse naam is Sydsmörblomma, Sydranunkel. Dit betekent "zuidelijke boterbloem/ranonkel".

De Noorse naam is Ballastsoleie Het woord Ballast is voor mij onbekend. Soleie is de Noorse benaming voor de Boterbloemfamilie waartoe deze plant behoort. Soleie komt van soløye dat "zonneoog" betekent.

De Deense naam is Stivhåret Ranunke. Dit betekent "stijfbehaarde ranonkel". Er wordt hier duidelijk nadruk gelegd op de afstaande haren op de plant.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige, min of meer open plaatsen (pionier) op vochtige tot vrij natte, voedselrijke tot zeer voedselrijke, kalkhoudende tot vrij kalkarme, maar niet te zure, dichtgeslagen grond (leem, löss, klei en kleiig veen). Ook op brakke plaatsen.

Groeiplaats
Grasland (open plekken, vaak in nat en brak weiland), dijken, akkers (wintergraanakkers op leem of löss en bij ingangen van akkers), braakliggende grond, langs spoorwegen, wegranden en in de zeeduinen (langs duinpaden).

Verspreiding

Nederland
Plaatselijk vrij algemeen in Zeeland, Noord- en Zuid-Holland en in het Waddengebied en vrij zeldzaam in Zuid-Limburg en langs het IJsselmeer. Elders zeer zeldzaam.

Vlaanderen
Algemeen, maar zeer zeldzaam in de Kempen.

Wallonië
Vrij algemeen in Brabant en in het Maasgebied. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Wereld
West-, Midden- en Zuid-Europa en Noord-Afrika. Ingeburgerd in o.a. Noord-Amerika.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring

Verspreiding

Verspreidingskaart Behaarde boterbloem

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's