Algemeen
Bronkruid is in staat onder water te groeien terwijl het toch echt een vaatplant (stamper en bloemen e.d.) en geen waterplant. Sterker nog, op het droge droogt hij uit en verkleurt Klein bronkruid. Daarom heeft de plant ook vlezige blaadjes. Er zijn auteurs die klein en groot bronkruid (Montia fontana) tot dezelfde soort rekenen. Aangezien het verschil niet makkelijk is staan beide soorten voorlopig op dezelfde pagina. De verspreidingatlas.nl maakt natuurlijk wel een onderscheid tussen Klein en Groot bronkruid met bijbehorende omschrijving. Bronkruid bloeit in April en Mei.
Verklaring Nederlandse naam
Hoe komt een Nederlandse naam tot stand?
Nederlandse plantennamen zijn te vinden op een standaardlijst opgesteld door FLORON en Naturalis. Nieuwe Nederlandse namen voor wilde planten worden niet zomaar gekozen. Een comité van Nederlandse en Vlaamse taxonomen beoordeelt de voorstellen. Zelf een voorstel voor een nieuwe naam doen, mag natuurlijk. Zeker als de nieuwe soort zelf is gevonden. Iedereen vanaf Nederlands sprekend België tot aan Friesland moet tenslotte weten dat het om dezelfde plant gaat.
Vaak hebben planten al een Nederlandse naam. Dat is bijvoorbeeld het geval bij soorten die al geruime tijd in België voorkwamen, en bij cultuurgewassen. Voor namen van cultuurgewassen wordt ook gebruik gemaakt van de Standaardlijst van Nederlandse namen van cultuurplanten van NAK tuinbouw.
De commissie voor Nederlandse Plantennamen bestaat uit de volgende disciplines:
- Naturalis biodeversity center, sectie Botanie, Leiden
- Nationale Plantentuin, Meise (België), 3 personen
- FLORON Nijmegen
Klein omdat er ook een vrij zeldzaam Groot bronkruid (Montia fontana) voor komt. Maar zoals gezegd er zijn auteurs die klein en groot bronkruid tot dezelfde soort rekenen.
Het woord Bron heeft te maken met de voorkeursplaats van dit plantje. Hoe natter (dichtbij de bron) hoe frisser groen hij blijft.
Meer
Zie ook de wetenschappelijke verklaring
Bevruchting en verspreiding
Eigenlijk staat het complete, prachtige!, verhaal over bevruchting en verspreiding op de Belgische site van waarnemingen.nl onder het kopje Bijzonder;
De open bloemen zijn homogaam (mannelijke en vrouwelijke bloemen op één plant), vaak blijven zij echter gesloten en heeft er zelfbestuiving plaats. Insectenbezoek is weinig waargenomen en geen wonder, want de bloempjes vallen door hun kleinheid weinig op. Merkwaardig zijn hier de verschillende standen, die de bloem achtereenvolgens inneemt. Voor de bloei is de bloemsteel gekromd, zodat de bloem hangt, tegen de bloei richt hij zich op, om zich na de bloeitijd te verlengen en weer naar beneden te krommen, terwijl hij zich eindelijk weer opricht, als de vruchten openspringen.
De wijze, waarop de zaden uit de zaaddozen weggeslingerd worden, verdient hier vermelding. De omgekeerde ei-bolronde doosvrucht springt met 3 kleppen van boven naar beneden open. De kleppen rollen zich met kracht naar binnen op en snijden daarbij met hun scherpe randen de zaden los en oefenen verder een druk erop uit. Deze druk wordt ten slotte zo sterk, dat de door de stekelige verhevenheden vergrote wrijving wordt overwonnen en de zaden worden weggeslingerd. Dit gebeurt circa 10 minuten na het openspringen en zij vliegen onder een hoek van 80° à 83° met de horizon weg en bereiken een gemiddelde hoogte van 60 cm, terwijl zij op een afstand van 50-80 cm, ja zelfs wel van 1,5 tot 2 m de bodem bereiken.
Namen in andere talen
- English: Annual water miners lettuce, Water Blinks, Fountain Miner's lettuce
- Français: Montie des fontaines
- Deutsch: Rauhsamiges Quellkraut en Glanzsamiges Bach-Quellkraut
- Espanõl: ?
- Italiano: Pendolino delle fonti
- Svenska: Källört
- Norsk: Kjeldeurt
- Dansk: Stor Vandarve
verklaring Buitenlandse namen
Er zijn drie Engelse namen:
- Annual water miners lettuce: Dit betekent "meerjarig water mijnwerkers sla". Door gebrek aan verse groente, om onder andere scheurbuik te voorkomen,werd de plant (die in het water voorkwam) gebruikt als frisse salade en groente door mijnwerkers in de 1849 tijdens de Gold Rush in Californië.
- Water Blinks:
- Fountain Miner's lettuce: Dit betekent letterlijk "bron mijnwerkers sla".
Voor de verspreiding van Klein bronkruid in Engeland zie deze kaart.
De Franse naam is Montie des fontaines. Montie is de Franse benaming van het eerste gedeelte van de wetenschappelijke naam. Des fontaines betekent "van de bron".
De Duitse naam is Rauhsamiges Quellkraut. Dit betekent Ruwzadig bronkruid. En Glanzsamiges Bach-Quellkraut. Dit betekent "Glanszadig bronkruid ". Dit geld voor Groot bronkruid (Montia fontana). Dit is een van de weinige (niet al te duidelijke) verschillen.
De Spaanse naam is mij onbekend. Ik zie ook geen waarnemingen in Spanje.
De Italiaanse naam is Pendolino delle fonti. Deze naam moeilijk te vertalen. Een mogelijkheid zou kunnen zijn "kleien wichelroede richting de bron". Dus eigenlijk, waar dit plantje groeit zal ook wel de bron zijn.
Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.
De Zweedse naam is Källört. Käll komt van Källa en betekent "bron". Dus "bron ört". Ört/eurt/urt is de Scandinavische term voor "kruid". Dus "bronkruid".
Voor de verspreiding van Bronkruid in Zweden zie deze kaart.
De Noorse naam is Kjeldeurt. Kjeld komt van Kjelde en betekent "bron" en Ört/eurt/urt is weer de Scandinavische term voor "kruid". Dus "bronkruid".
De Deense naam is Stor Vandarve. Dit betekent "groot water arve". Arve betekent letterlijk erfgoed maar het is een algemene Scandinavische term voor Kruid, dus "groot waterkruid". Sommige landen (en sommige botanici) maken geen onderscheid tussen de variatie Montia minor en Montia fontana.
Ecologie & Verspreiding
Ecologie
Bodem
Zonnige, soms licht beschaduwde, open plaatsen (pionier) op natte tot vochtige, matig voedselarme tot matig voedselrijke, kalkarme grond (allerlei grondsoorten, maar niet op zware klei en mergel).
Groeiplaats
Grasland (steile kantjes en karrensporen in weiland), op paden, akkers, begraafplaatsen, kwekerijen, plantsoenen, tuinen en zeeduinen (langs bospaden aan de binnenduinrand).
Verspreiding
Nederland
Verspreid door vrijwel het hele land. Vrij zeldzaam op de zandgronden in het oosten, midden en zuiden van het land en in de Hollandse en Zeeuwse duinen en zeldzaam in laagveengebieden. Elders zeer zeldzaam. Vrijwel niet in Flevoland.
Vlaanderen
Vrij zeldzaam, maar zeer zeldzaam in de Polders, de Leemstreek en een deel van de Kempen.
Wallonië
Zeldzaam tot zeer zeldzaam.
Wereld
Van Groot-Brittannië tot in Polen en van Zuid-Zweden tot in Spanje, Noord-Italië, Bulgarije en Roemenië. Ook in Noordwest-Afrika en Zuidwest-Azië.
Bron: Wilde-planten.nl / Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL
Planten in het nieuws
Een mooi verhaal over Klein bronkruid als stadsplantje.
Verspreiding Klein bronkruid

FLORONVerspreidingsatlas vaatplanten
Verspreiding Groot bronkruid

FLORONVerspreidingsatlas vaatplanten