Gespleten hennepnetel

Algemeen

De gespleten Hennepnetel lijkt op de Gewone hennepnetel (Galeopsis tetrahit) maar het grote verschil is o.a  dat de paarsrode middenslip van de onderlip meer lang is dan breed en hij heeft tegen het einde van de bloeitijd omgerolde zijranden. Uiteraard zijn er meer verschillen. Het is een algemene plant. De Gespleten hennepnetel bloeit in Juli tot en met de herfst.

Er komen 7 soorten Galeopsis voor in Nederland:

Verklaring Nederlandse naam

Echt gespleten/in tweeën gedeeld is de bloem niet. Misschien is de naam gegeven vanwege de afwijkende middenslip. 

Ten eerste lijkt de plant op een dovenetel en ten tweede dankt deze plant de naam aan het feit dat het blad lijkt op één enkel blaadje van het samengestelde blad van een Hennepplant (Cannabis sativa), vooral als hij net op komt. De plant prikt niet maar hij is wel een Netelsoort.

Er zijn twee verklaringen voor het woord Netel:

Het woord Netel zou ontstaan zijn uit het Oudhoogduits en Oudgermaans dat afgeleidt is van het Oudnoorse "nada" wat speer betekent.
Het woord Netel" is afkomstig uit het Angelsaksisch en afgeleid van het woord noedl of naald.

Namen in andere talen

  • English: Bifid hemp-nettle
  • Français: Galéopsis bifide
  • Deutsch: Zweispaltiger Hohlzahn
  • Espanõl: ?
  • Italiano:  Canapetta bifida
  • Svenska: Toppdån
  • Norsk:  Vrangdå
  • Dansk: Skov-Hanekro

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Bifid hemp-nettle. Dit betekent Bifid hennepnet. Het is een combinatie van het tweede gedeelte van de wetenschappelijke naam en het tweede gedeelte van de Nederlandse naam.

De Franse naam is Galéopsis bifide. Dit is de Franse benaming voor de volledige wetenschappelijke naam.

De Duitse naam is Zweispaltiger Hohlzahn.  Zweispaltiger betekent tweevoudige, doelend op de "in tweeën gedeelde" bloem. Met Holzahn wordt bedoeld dat de bloemen in kransen rond de steel in een beker zitten met borstelige stekende haren. Kenmerkend voor alle Hennepnetel soorten zijn de twee holle tandvormige uitsteeksels onder de bloemkroonlip.

De Spaanse naam is mij onbekend. Er zijn geen waarnemingen in Spanje.

De Italiaanse naam is Canapetta bifida. Canapetta komt van Canapa dat "hennep" betekent. Dus deze naam is ongeveer het zelfde als de Engelse naam.

De Zweedse naam is Toppdån. Deze naam is mij nog onbekend. Het woord Då(n) is de Zweeds/Noorse term om een Hennepnetel aan te geven. Wat dit woord precies betekent is mij nog onbekend.

De Noorse naam is Vrangdå. Vrang betekent letterlijk volgens het Noorse woordenboek "aan de zijkant van het object dat naar binnen gericht is of bedoeld is om naar binnen te kijken, niet om zichtbaar te zijn ". Het is een beetje onduidelijk verhaal maar het geeft wel de afwijkende middenslip aan. Het woord Då(n) is de Zweeds/Noorse term om een Hennepnetel aan te geven. Wat dit woord precies betekent is mij nog onbekend.

De Deense naam is Skov-Hanekro. Skov betekent "bos", dus schaduwminnend. Hanekro betekent letterlijk "hanestrot/maagspier". Dit komt van een oude Deense uitdrukking "kro sig" wat zoiets betekent als "het vullen van de hanestrot". Simpel gezegd, het voederen van de haan/kippen. Kennelijk was Hennepnetel prima vogelvoer.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige tot licht beschaduwde, min of meer open plaatsen op matig vochtige tot vrij natte, matig voedselrijke, stikstofrijke en humusrijke, zwak zure grond (zand, leem en veen).

Groeiplaats
Ruigten (vooral op veen), bossen (loofbossen en plekjes met veel strooisel in moerasbossen), bosranden, struwelen, kapvlakten, moerassen (verruigend rietland), rietafvalhopen, verdrogende slootbagger in bermen en akkers.

Verspreiding

Nederland
Plaatselijk vrij algemeen in Zuid-Limburg, in het oosten en midden van het land en in laagveengebieden. Elders zeldzaam.

Vlaanderen
Vrij algemeen in de Kempen en de Zandleemstreek. Elders zeldzaam en plaatselijk ontbrekend.

Wallonië
Plaatselijk vrij algemeen. Het meest in de Ardennen.

Wereld
Gematigde en koelere streken op het noordelijk halfrond. Ingeburgerd in Noord-Amerika en Nieuw-Zeeland.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring

Verspreiding Gespleten hennepnetel

Verspreiding Gespleten hennepnetel

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten