Gevlamde fijnstraal

Algemeen

De Gevlamde fijnstraal is een relatief jonge plant in Nederland. Pas in 1994 werd het eerste exemplaar gevonden. Sinds die tijd zijn de nieuwe waarnemingen toegenomen. Eigenlijk is de plant een klimaatvluchteling. Sinds de toename van de temperatuur in ons land, en met name in de stad, wordt Gevlamde fijnstraal waargenomen. Het is dus wat je noemt ook een urbane plant Gevlamde fijnstraal bloeit in Augustus, September en Oktober.

Er komen in Nederland minstens 7 soorten Fijnstraal (Erigeron) in het wild voor:

Verklaring Nederlandse naam

Het gevlamde zit hem in de rode kleur van de toppen van de omwindselblaadjes van de bloem.

De naam fijnstraal is te danken aan de slanke straalbloemen rondom het gele hartje van buisbloemen. Soms is dit geel erg duidelijk, bijv. bij de Zomerfijnstraal (Erigeron annuus) en Muurfijnstraal (Erigeron karvinskianus). Soms ook niet echt zoals bij de vele andere fijnstralen.

Namen in andere talen

  • English: Argentine Fleabane
  • Français: Érigéron crépu 
  • Deutsch: Südamerikanischer Katzenschweif
  • Espanõl: Flor de ánnica
  • Italiano: Coniza di Buenos-Aires
  • Svenska: Boliviabinka
  • Norsk: Sprikehamp
  • Dansk: Håret Bakkestjerne

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Argentine Fleabane. Deze naam geeft meteen aan dat deze plant is komen "aanwaaien`` uit Zuid-Amerika, Argentinië dus. Fleabane betekent zoiets als "vlooien verdoemer/verdrijver". Vroeger werd deze plant in de brand gestoken. De rook hiervan zou vlooien verdrijven.

De Franse naam is Érigéron crépu. Érigéron is het eerste gedeelte van de wetenschappelijke naam. Crépu betekend "gekroesde". Persoonlijk denk ik dat de het blad rechts en links scheef ("gekruld") staat ten opzichte van de nerf. Ik heb dit nog nergens gelezen.

De Duitse naam is Südamerikanischer Katzenschweif. Dit betekent "Zuid-Amerikaanse kattenstaart". Zuid-Amerika wordt bij de Engelse naam uitgelegd. Het woord Kattenstaart is mij nog onbekend. Misschien de vorm van de stengelbladeren?

De Spaanse naam is Flor de ánnica. Deze naam is mij nog onbekend. 

In Spanje kent men minstens vier namen voor elke plant. De algemene volksnaam, de Catalaanse naam (Provincie in Noord+Oost Spanje tegen de Pyreneeën aan), de Gallische naam (provincie in Noord-West-Spanje) en de Baskische naam (provincie in West-Spanje tegen de Pyreneeën aan). Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Italiaanse naam is Coniza di Buenos-Aires. Conize is Italiaans voor het eerste gedeelte van de wetenschappelijke naam. Di Buenos-Aires geeft aan dat de plant uit Zuid-Amerika (Buenos-Aires) komt. 

Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Zweedse naam is Boliviabinka. Bolivia is weer een verwijzing dat deze plant uit Zuid-Amerika komt. Maar waarom Bolivia i.p.v. Buenos Aires, geen idee. Het woord Binka is mij eigenlijk onbekend. Wel wordt het algemeen gebruikt voor een plant uit de Asterfamilie.

De Noorse naam is Sprikehamp. Sprike betekent "verspreid/gespleten". Dit zou kunnen slaan op de stand van de (uitgebloeide) kroonbladen. Hamp betekent "hennep", maar kan ook "veld" betekenen. Dit laatste is een stuk logischer want met Hennep heeft de plant niets te maken, ook niet met eventuele bijwerkingen. 

De Deense naam is Håret Bakkestjerne Håret betekent "behaard". De plant is best wel behaard. Bakke betekent grond/dienblad". Stjerne betekent "ster". Aangezien deze plant niets te maken heeft met Grondster heb ik het vermoeden dat dit heeft te maken met de bloem"bodem" van waaruit de zeer smalle lintbloemen steken. Bakkestjerne is de algemene Deense benaming voor een Aster.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie & verspreiding
Gevlamde fijnstraal is een pionier van open, droge, warme, zonnige, voedselrijke plaatsen. De soort houdt van stenige milieus en staat vooral aan de straatkant tussen het plaveisel, tussen keien aan loskaden in havengebieden, tussen keien van kademuren in binnensteden, in bermen, op bouwterreinen, rommelhoekjes, puinstorten en braakliggende gronden. Zij is recent ingeburgerd in het stedelijk gebied van Nederland, wat wil zeggen in het eerste decennium van de eenentwintigste eeuw. Gevlamde fijnstraal komt oorspronkelijk uit tropisch Amerika. In 1994 werd de soort allereerst in Leiden gevonden. Vondsten van groeiplaatsen in andere steden volgden elkaar daarna snel op. Het verschijnen van Gevlamde fijnstraal in Nederland wordt mede toegeschreven aan klimaatverandering, want door de stijging van de gemiddelde temperatuur worden de overlevingskansen van de soort groter.

CC-BY-SA 3.0 Niko Buiten, 2015

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring

Verspreiding Gevlamde fijnstraal

Verspreiding Gevlamde fijnstraal

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's