Gulden sleutelbloem

Algemeen

Gulden sleutelbloem is in het wild een zeer zeldzame plant. Alleen in Zuid-Limburg wordt hij vaker in het wild waargenomen maar ook dan blijft het een zeldzame plant. De reden dat erg veel mensen toch de Gulden sleutelbloem kennen is dat hij erg vaak wordt ingezaaid. Het is hét voorbeeld van een Stinzenplant. Dus in bijna ieder heemtuin is wel een exemplaar te vinden. Gulden sleutelbloem bloeit in April tot en met Juni.

Er komen 3 Sleutelbloem (Primula) soorten en het wild voor in Nederland:

  • Gulden sleutelbloem (Primula veris) - zeldzaam/vaak ingezaaid
  • Slanke sleutelbloem (Primula elatior) - vrij zeldzaam/vaak ingezaaid
  • Stengelloze sleutelbloem (Primula vulgaris) - zeldzaam/vaak ingezaaid

Verklaring Nederlandse naam

Gulden staat voor Goud/Geel kleurig. Aangezien alle sleutelbloem geel zijn denk ik persoonlijk dat dit puur ter onderscheid is.

Er zijn twee verklaringen: voor Sleutelbloem

  1. Sint Pieter, de hemelpoortwachter, liet bij het openen van de hemelpoort zijn sleutels vallen. Na een paar dagen vallen kwamen zij op een weiland terecht. Een klein meisje was daar aan het spelen en zag de prachtige sleutels liggen. Oprapen durfde ze niet, en dus rende ze naar huis om haar moeder te halen. Ondertussen had Sint Pieter een engel gestuurd om de sleutels te halen. Voordat het meisje en haar moeder aankwamen had de engel de sleutels meegenomen en deze plant er voor in de plaats gezet.
  2. Een veel simpelere verklaring is dat deze plant op een bos sleutels lijkt. De bloemen hangen als het ware als een bos aan de stengel zoals te zien is.

Namen in andere talen

  • English: Cowslip
  • Français: Coucou
  • Deutsch: Wiesen-Primel
  • Espanõl: Aurícula
  • Italiano: Primula canescente
  • Svenska: Gullviva
  • Norsk: Marianøkleblom
  • Dansk: Hulkravet kodriver

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Cowslip is mogelijk afgeleid van het oud-Engels voor koemest, waarschijnlijk omdat de plant vaak tussen de mest in koeienweiden groeide. 

De Franse naam is Coucou. Dit betekent "koekoek". Waarschijnlijk kreeg deze plant de naam omdat de Gulden sleutelbloem bloeit als de Koekoek te horen was in Frankrijk.

De Duitse naam is Wiesen-Primel. Wiesen betekent "weilanden" en Primel is de Duitsland benaming voor een Primula. Meestal geeft een naam als Weiland/Akker e.d aan dat de plant niet zo vel eisen aan de bodem stelt. Maar ook in Duitsland heeft de plant de status "achteruit gaand".

De Spaanse naam is Aurícula. Dit woord is afgeleid van het Latijnse Auricola is afgeleid. Dit betekent "goud gekleurd". Maar ja dit is bij alle primula's van toepassing dus wel een erg algemene naam. De exacte naam is mij nog onbekend.

In Spanje kent men minstens vier namen voor elke plant. De algemene volksnaam, de Catalaanse naam (Provincie in Noord+Oost Spanje tegen de Pyreneeën aan), de Gallische naam (provincie in Noord-West-Spanje) en de Baskische naam (provincie in West-Spanje tegen de Pyreneeën aan). Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Italiaanse naam is Primula canescente. Dit betekent "nogal grijze Primula". Waarom is mij onbekend.

Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Zweedse naam is Gullviva. Gull betekent "geel" en Viva is de Zweedse benaming voor een Primula. Nu zijn alle Primula's geel dus het woord Gull is puur ter onderscheid.

De Noorse naam is  Marianøkleblom. Waarom het voorvoegsel Maria is mij onbekend. Dit betekent Nøkle betekent "sleutel" en Blom betekent natuutlijk "bloem". Dus "tuin sleutelbloem".

De Deense naam is Hulkravet kodriver. Hul betekent "hol". Waarom is mij onbekend. Alle Sleutelbloemen (Primulaceaea) heten in Denemarken Kodriver, en komt van kodrevler. Dit betekent "speen" en verwijst naar de vorm van bloem.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige tot licht beschaduwde, warme plaatsen op vochtige, vrij voedselarme tot matig voedselrijke, meestal kalkrijke, humushoudende grond (zand, zavel, klei, mergel en löss).

Groeiplaats
Grasland (kalkgrasland en kalkrijke hellingen), bossen, bosranden, struwelen, kapvlakten, uiterwaarden (zandige stroomruggen), zeeduinen, rivierdijken, kanaalbermen, wegbermen en in stinsenmilieus.

Verspreiding

Nederland
Zeldzaam in Zuid-Limburg en zeer zeldzaam in het rivierengebied, Noord-Brabant en de Hollandse en Zeeuwse duinen.

Vlaanderen
Vrij algemeen in Voeren, vrij zeldzaam in het Maasgebied en zeldzaam in het kustgebied bij Nieuwpoort. Elders zeer zeldzaam.

Wallonië
Vrij algemeen in het Maasgebied en in Lotharingen (de zuidelijke Ardennen). Elders veel zeldzamer.

Wereld
Het grootste deel van Europa, maar in de meest noordelijke en zuidelijke delen zeer zeldzaam. Ook (in afwijkende ondersoorten) op enkele plaatsen in West- en Midden-Azië.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring

Verspreiding Gulden sleutelbloem

 

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's