Heksenmelk

©Martin Stevens


Algemeen

De planten hebben schijnbloemen, cyathia genaamd (enkelvoud cyathium), die omgeven zijn door geelgroene schutbladen (involucrum). Een cyathium bestaat uit een kopjesvormige bodem, gevormd door twee kelkbladen. Daarbinnen bevindt zich één vrouwelijke bloem, omringd door meerdere mannelijke bloemen die gereduceerd zijn tot één meeldraad. Een aantal honingklieren omgeeft dit geheel.  Waarom dit zo is weet ik nog niet. Heksenmelk bloeit in Mei, Juni en Juli.

Er komen in Nederland minstens 9 soorten Euphorbia voor:

  • Cypres wolfsmelk (Euphorbia cyparissias) - vrij zeldzaam/verwilderd
  • Heksenmelk (Euphorbia esula) - algemeen
  • Kleine wolfsmelk (Euphorbia exigua) - vrij zeldzaam
  • Kroontjeskruid (Euphorbia helioscopia) - algemeen
  • Kruisbladwolsmelk (Euphorbia lathyris) - algemeen/verwilderd
  • Moeraswolfsmelk (Euphorbia palustris) - zeldzaam/verwilderd
  • Straatwolfsmelk (Euphorbia maculata) - algemeen/nieuwe plant
  • Tuinwolfsmelk (Euphorbia peplus) - algemeen
  • Zeewolfsmelk (Euphorbia paralias) - zeldzaam

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring

Heksenmelk is de naam voor melk die wel eens door pasgeboren baby's, zowel jongetjes als meisjes, via de tepels wordt afgescheiden. Dit komt door de prolactine en andere hormonen die de borstgroei bevorderen en de melkafgifte stimuleren, die zij voor de geboorte van de moeder hebben meegekregen. Het verschijnsel houdt doorgaans na hooguit een of twee weken op. Waarschijnlijk heet deze plant zo omdat Euphorbia soorten bekent zijn om de hoeveelheid melksap die zij bezitten.

Namen in andere talen

  • English: Leafy spurge, Wolf's milk
  • Français: Euphorbe ésule
  • Deutsch: Esels-Wolfsmilch
  • Espanõl:
  • Italiano: Euforbia esula
  • Svenska: Bredbladig vargtörel
  • Norsk: Vegvortemjølk
  • Dansk: Langbladet Vortemælk

verklaring Buitenlandse namen

Er zijn twee Engelse namen:

  1. Leafy spurge: Dit betekent "bebladerde/bladrijk laxeermiddel". Waarschijnlijk is deze naam vanwege de overvloedige groene (blad)kleur. Ook de "bloemen" zijn groen. De naam Spurge komt uit het Middel Engels/Oud Frans van het woord Espurge (Purgeren=Laxeren). De plant werd gebruikt als een purgeer/laxeermiddel.
  2. Wolf's milk: Dit betekent "wolfsmelk". Een algemene naam voor dit geslacht planten waar Heksenmelk onderdeel van is, de Euphorbia.  De naam wolfsmelk omdat het melksap een branderige en bijtende smaak heeft en even erg was als de beet van een wolf. Het woord wolf kan ook symbolisch gezien worden, gelijk aan de duivel.

Voor de verspreiding van Heksenmelk in Engeland zie deze kaart.

De Franse naam is Euphorbe ésule. Dit is de Franse benaming voor de volledige wetenschappelijke naam.

De Duitse naam is Esels-Wolfsmilch. Dit is ook de Duitse benaming voor de volledige wetenschappelijke naam.

De Italiaanse naam is Euforbia esula. Dit is de Italiaanse benaming voor de volledige wetenschappelijke naam. Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. De hier genoemde naam kan ook nog varianten hebben.

De Zweedse naam is Bredbladig vargtörel. Bredbladig betekent "breedbladig". Wat Vargtörel" precies betekent is mij tot nu toe onbekend.

Voor de verspreiding van Heksenmelk in Zweden zie deze kaart.

De Noorse naam is Vegvortemjølk. Dit betekent "weg wrattenmelk". Het scherpe melksap had/heeft een gunstige werking bij genezing van wratten.

De Deense naam is Langbladet Vortemælk. Dit betekent "langbladige wrattenmelk". Het scherpe melksap had/heeft een gunstige werking bij genezing van wratten.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige tot half beschaduwde plaatsen op droge tot meestal vochtige, matig voedselrijke, vaak kalkhoudende grond (zand, leem, zavel, klei en stenige plaatsen). Voornamelijk in riviervalleien.

Groeiplaats
Grasland (weiland), bermen, rivierdijken, ruigten (kalkrijke ruigten), struwelen, bosjes, zeeduinen, langs spoorwegen (spoorbermen en spoorwegterreinen), industrieterreinen, onbelopen plaatsen tussen straatstenen en aanspoelselgordels in hoge delen van uiterwaarden.

Verspreiding

Nederland
Vrij algemeen in het rivierengebied en plaatselijk in Zeeland, in laagveengebieden, in de duinen, in zeekleigebieden en in stedelijke gebieden en zeldzaam in de zandgebieden van Noordoost- en Midden-Nederland.

Vlaanderen
Vrij algemeen langs de Maas en vrij zeldzaam langs de Schelde. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Wallonië
Vrij algemeen langs de Maas. Elders zeldzaam.

Wereld
Europa en Azië en ingeburgerd in Noord-Amerika. Heksenmelk: Voornamelijk in Midden-Europa, maar ook in West en Noord-Europa. Roedewolfsmelk: Oorspronkelijk uit Oost-Europa en Azië.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Heksenmelk

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten