Hop

Algemeen

Mijn persoonlijke ervaring met Hop is dat deze pas opvalt bij het zien van de typische Hopbellen. De bloeiperiode met mannelijk of vrouwelijke bloemen is best kort. De vrouwelijke bloemen zullen uiteindelijk uitgroeien tot die overbekende Hopbellen. Die hopbellen bestaan uit schubben. Deze beschermen de zaden tegen vraat van o.a insecten door de stof lupiline af te geven die niet echt lekker smaakt. Het blad van de plant verwissel je al snel met een of andere tuinstruik, braam of druif bijv. Dus zeker als de plant nog geen meters omhoog is, en nog geen hopbellen heeft (of alleen mannelijke bloemen!) geklommen valt hij niet op. Dat klimmen doet de plant niet zoals een wikke-soort (Vicia) door zich m.b.v. smalle stengels omhoog te wikkelen maar Hop heeft een soort tanden die lijken op scheermesprikkeldraad (zie foto's) Die 'stekels' zitten op de bladstengels en onderaan de bladnerven. Elke keer als een blad ergens aan blijft hangen kan de plant weer verder groeien. Het zou mij niks verbazen als de producenten van het scheermesprikkeldraad dit hebben afgekeken van de Hop.

     

De plant staat er natuurlijk om bekend dat het een van de hoofdingrediënten is van bier. Maar hoe werkt dit nu precies. Als de gekweekte hop, er bestaan wereldwijd wel honderden variëteiten, hopbellen (de vrouwelijke dus) heeft gevormd word de plant geoogst. Als deze hopbellen namelijk helemaal zijn volgroeid vormen zich aan de voet kliertjes gevuld met olieachtige stoffen, o.a. dus lupuline. Deze stof maakt het bier lang houdbaar een geeft het, afhankelijk van het brouwproces, die typische smaak van het bier.

Hop behoort tot dezelfde familie van planten zoals hennep en marihuana , genaamd Cannabaceae. De hopplant week ruim twintig miljoen jaar geleden af ​​van Cannabis sativa en is geëvolueerd tot driemaal de fysieke grootte. De hop en Cannabis sativa hebben naar schatting een overlap van ongeveer 73% in genomische inhoud. Hop is ook een prima verfplant. Er worden dan takken met Hopbellen gebruikt. Afhankelijk van de gebruikte stoffen voor voorbeitsen, nabeitsen of ontwikkelen ontstaan verschillende tinten geel en bruin; aluin, ijzersulvaat en ammonia zij beitsmiddelen. Het voorbeitsen zorgt er voor dat de wol de kleur beter aantrekt. Nabeitsen en ontwikkelen in ammonia kan na keuze al dan niet worden toegepast: het geeft verschillende tinten.

Otto Brunfels (1532), Hieronymus Bock (1539) en Leonhart Fuchs (1543), de grondleggers van de botanie , bespraken welke plantbeschrijvingen in de werken van oude auteurs ( Dioscorides en Plinius ) hop zouden kunnen vertegenwoordigen. Hieronymus Bock schreef in de 16e eeuw ook over de niet-medicinale toepassingen van hop . In de publicatie Pinax theatri botanici (1623) benoemde Caspar Bauhin hopsoorten volgens de regels van een binomiale nomenclatuur en maakte hij onderscheid tussen mannelijke en vrouwelijke planten ("Lupulus mas" en "Lupulus foemina").

    

Veel meer verhalen over deze plant (en natuurlijk andere planten) staan in het prachtige boek De Historia Naturalis door Marcel de Cleene (ISBN 978 90 5615 5117). Hop is de enige Humulus soort die in het wild voor komt in Nederland. Hop bloeit in Juli tot en met September.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring Nederlandse naam

Nederlandse plantennamen zijn te vinden op een standaardlijst opgesteld door FLORON en Naturalis. Nieuwe Nederlandse namen voor wilde planten worden niet zomaar gekozen. Een comité van Nederlandse en Vlaamse taxonomen beoordeelt de voorstellen. Zelf een voorstel voor een nieuwe naam doen, mag natuurlijk. Zeker als de nieuwe soort zelf is gevonden. Iedereen vanaf Nederlands sprekend België tot aan Friesland moet tenslotte weten dat het om dezelfde plant gaat.

Vaak hebben planten al een Nederlandse naam. Dat is bijvoorbeeld het geval bij soorten die al geruime tijd in België voorkwamen, en bij cultuurgewassen. Voor namen van cultuurgewassen wordt ook gebruik gemaakt van de Standaardlijst van Nederlandse namen van cultuurplanten van NAK tuinbouw.

De commissie voor Nederlandse Plantennamen bestaat uit de volgende disciplines:

De verklaring voor het woord Hop is allerminst eenduidig. Als je alle vele verklaringen leest legt het boek  Planten en hun naam van H. Kleijn (1970) het als volgt samen. De naam Hop, in het Duits Hopfen, is afkomstig van het Oudduitse woord hopfo; zo neemt men aan. Bij Hildegard von Bingen (ca. 1150) treffen we de naam hoppho aan. Bij latere middeleeuwse Duitse schrijvers heet de plant Hoppen, zoals we bij Albertus Magnus (ca. 1250) kunnen lezen. De naam Hoppe schijnt van Germaanse oorsprong te zijn. Men wil het afleiden van het Duitse heben: opheffen, omdat de plant zich met haar windende stengel in de hoogte verheft. De naam Hupa bij Heukels, zonder enige nadere aanduiding, zal wel een verlatijnste naam zijn, want in het Middelnederlands treffen we huppe aan als naam voor de hop.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring

Bevruchting en verspreiding

De 'bloemen' van Hop zijn of vrouwelijk of mannelijk, maar niet op dezelfde plant. Dit maakt zelfbestuiving onmogelijk. De bestuiving vindt plaats m.b.v. wind. Over insecten heb ik tot nu toe niks gelezen. De mannelijke bloemen hebben geen kroonbladen, terwijl de vrouwelijke bloemen kroonbladen hebben die de vrucht omhullen, zoals gezegd de hopbellen. Kliertjes in de buurt van de vruchten beschermen ze tegen vogelvraat, en de bittere stof schrikt zelfs vogels zoals mussen af. Als de rijpe bellen uiteenvallen kunnen de schutbladeren de zaden op de wind verspreiden.

Namen in andere talen

  • Frysk: Hopwynsels
  • English: Hop
  • Français: Houblon grimpant
  • Deutsch: Hopfen
  • Espanõl: El lúpulo
  • Italiano: Luppolo comune
  • Svenska: Humle
  • Norsk: Humle
  • Dansk: Humle

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Hop. Dit is dezelfde naam als de Nederlandse naam.

Voor de verspreiding van Hop in Engeland zie deze kaart.

De Franse naam is Houblon grimpant. Dit betekent "klimhop".

De Duitse naam is Hopfen. Dit betekent ook "hop"

De Spaanse en Italiaanse naam is nagenoeg gelijk. El lúpulo/Luppolo comune. Dit betekent ook Hop/Gewone hop.

In Spanje kent men minstens vier namen voor elke plant. De algemene volksnaam, de Catalaanse naam (Provincie in Noord+Oost Spanje tegen de Pyreneeën aan), de Gallische naam (provincie in Noord-West-Spanje) en de Baskische naam (provincie in West-Spanje tegen de Pyreneeën aan). Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Zweedse, Noorse en Deense naam is gelijk, Humle. Dit betekent "hommel". De typische hopbellen die ontstaan na de bloei van de vrouwelijke bloemen lijken wel iets op dit insect.

Voor de verspreiding van Hop in Zweden zie deze kaart.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige tot half beschaduwde plaatsen op vochtige tot vrij natte, voedselrijke, stikstofrijke, humeuze grond (lemig zand, leem, klei stenige plaatsen en soms op venige grond). Deze liaan kan vrij langdurige overstromingen vedrdragen.

Groeiplaats
Bossen (loofbossen, rivier- en beekbegeleidende bossen en moerasbossen), bosranden, heggen, struwelen, hakhout, boomwallen, tegen hekwerken, soms op muren klimmend, plantsoenen, langs spoorwegen (spoorbermen), zeeduinen en waterkanten (op steenglooiingen langs de grote rivieren).

Verspreiding

Nederland
Algemeen, maar zeldzaam in het noordelijk kleidistrict en in het Waddengebied.

Vlaanderen
Algemeen, maar zeldzaam in de Polders.

Wallonië
Algemeen, maar zeer zeldzaam in de Ardennen.

Wereld
Een groot deel van Europa en Azië, oostelijk tot in Centraal Siberië en Japan). Ook in Noord-Amerika.

Bron: Wilde-planten.nl / Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Planten in het nieuws

Bijzondere waarneming: rupsen dagpauwoog op hop

Op hopbellen is het citroenlieveheersbeestje te vinden

Een interessant achtergrondverhaal over deze plant

Iets meer informatie over de plant.

Verspreiding Hop

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Waardplant

Een waardplant is een plant waarop een bepaalde soort vlinder haar eitjes afzet. Dit is meestal de plant waarvan de rups van leeft, zodra die uit het ei is gekropen. Zo is het voortbestaan van die vlinder-soort meer gewaarborgd. Het is niet altijd zo dat die ene soort alleen op die ene plantensoort haar eitjes afzet. Soms spreidt de vlinder de kansen. Maar soms ook niet en is de vlinder volledig afhankelijk van die ene soort plant. Ook andere insecten, zoals zweefvliegen, bijen e.d., gebruiken bepaalde planten-soorten als waardplant en zijn hier deels of volledig afhankelijk van.

Hop is o.a. de waardplant voor Aardappelstengelboorder (Hydraecia micacea)

Bron: vlinderstichting.nl

Foto's