Algemeen
Het blad van o.a de Kleine klaver is het nationale embleem van Ierland
O.a want de Irish shamrock (zoals het origineel embleem heet) is samengesteld uit meerdere KlaversoortenEen bekend trio van klavers, Kleine-, Liggende- en Hopklaver zijn niet makkelijk uit elkaar te houden zoals in de tabel te lezen is. Deze tabel gemaakt door Niels Eimers van het forum van waarnemingen.nl en kan uitkomst bieden. Kleine klaver bloeit in Mei tot en met September.
In 1700 publiceerde de Franse botanicus Joseph Pitton de Tournefort (5 juni 1656 - 28 december 1708) al een 3-delige boekenserie Institutiones Rei Herbariae met daarin een prachtige afbeelding van de bloem (delen) van deze plant.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.
Er komen minstens 16 soorten Klaver (Trifolium) in het wild voor in Nederland:
- Aardbeiklaver (Trifolium fragiferum) - Algemeen
- Basterdklaver (Trifolium hybridum) - Algemeen
- Bochtige klaver (Trifolium medium) - Zeldzaam
- Draadklaver (Trifolium micranthum) - Zeldzaam
- Gedrongen klaver (Trifolium suffocatum) - Zeldzaam
- Gestreepte klaver (Trifolium striatum) - Zeldzaam
- Hazenpootje (Trifolium arvense) - Algemeen
- Inkarnaatklaver (Trifolium incarnatum) - Algemeen/Verwilderd/Adventief
- Liggende klaver (Trifolium campestre) - Algemeen
- Kleine klaver (Trifolium dubium) - Algemeen
- Onderaardse klaver (Trifolium subterraneum) - Zeldzaam
- Perzische klaver (Trifolium resupinatum) - Vrij algemeen/Verwilderd
- Rode klaver(Trifolium pratense) - Algemeen
- Ruwe klaver (Trifolium scabrum) - Zeer zeldzaam
- Vogelpootklaver (Trifolium ornithopodioides) - Zeer zeldzaam
- Witte Klaver (Trifolium repens) - Algemeen
Het is dan ook niet overbodig om te zeggen dat een goede flora bij deze familie best handig is.
Verklaring Nederlandse naam
Hoe komt een Nederlandse naam tot stand?
Nederlandse plantennamen zijn te vinden op een standaardlijst opgesteld door FLORON en Naturalis. Nieuwe Nederlandse namen voor wilde planten worden niet zomaar gekozen. Een comité van Nederlandse en Vlaamse taxonomen beoordeelt de voorstellen. Zelf een voorstel voor een nieuwe naam doen, mag natuurlijk. Zeker als de nieuwe soort zelf is gevonden. Iedereen vanaf Nederlands sprekend België tot aan Friesland moet tenslotte weten dat het om dezelfde plant gaat.
Vaak hebben planten al een Nederlandse naam. Dat is bijvoorbeeld het geval bij soorten die al geruime tijd in België voorkwamen, en bij cultuurgewassen. Voor namen van cultuurgewassen wordt ook gebruik gemaakt van de Standaardlijst van Nederlandse namen van cultuurplanten van NAK tuinbouw.
De commissie voor Nederlandse Plantennamen bestaat uit de volgende disciplines:
- Naturalis biodeversity center, sectie Botanie, Leiden
- Nationale Plantentuin, Meise (België), 3 personen
- FLORON Nijmegen
Klein want deze klaver is ten opzicht van bijvoorbeeld Rode klaver (Trifolium pratense) en Witte klaver (Trifolium repens) veel kleiner.
Volgens veel Etymologen is de herkomst van het woord Klaver onzeker. Het kwam al voor in het Middelnederlands (tussen 1200 en 1500) als Klever en Clavere. Het woord zou ook afgeleid kunnen zijn van het Oudgermaanse Cloefre, wat wil zeggen Splitsen of Klieven en dat zou slaan op het in drieén gespleten blad.
Meer
Zie ook de wetenschappelijke verklaring.
Bevruchting en verspreiding
Hoe bestuiven insecten bloemen?
Eerst een grappig detail. Carl Linnaeus beschreef in zijn publicatie Species Plantarum het plantenrijk verdeeld op basis van het aantal meeldraden stempels in de bloem. Deze publicatie kwam voor het eerst uit in 1753. Pas 20 jaar! later in 1793 beschreef Christian Konrad Sprengel de daadwerkelijke functie van deze meeldraden en het belang hiervan i.c.m. insecten.
De meeste planten worden door insecten bestoven. Maar niet elke plant is geschikt voor elk insect. Hier is over nagedacht! Vingerhoedskruid is bijv. geschikt voor grote bijen e.d. Maar een hommel past nooit in een smalle kelkbuis van bijv. Blauw glidkruid. Elke plant is gebouwd voor bepaalde insecten. Planten met een groot bloem oppervlak zoals bijv. een Klaproos of Madeliefje.
Ook geur is belangrijk voor bestuivers. Denk maar aan de geur van Welriekende nachtorchis. Deze geur lokt Nachtvlinders naar de bloem. Ook Poelruit heeft bijv. een aparte geur die dan weer een specifiek soort bestuiver aan trekt. Sommige planten vinden wij als mensen niet echt prettig ruiken, insecten denken daar anders over. Varkenskers is daar een goed voorbeeld van.
Ook de kleur van de plant is belangrijk. Want wat wij waarnemen ziet een insect anders. Het menselijk oog ziet een deel van het lichtspectrum (tussen de 400 en 750nm) niet wat een insecten-oog wel ziet (tussen de 315 en 400nm). Onderstaande afbeelding geeft dit goed weer.
Juist dit stukje is voor bestuivers erg belangrijk. Wat wij zien als een twee egaal gekleurde bloemen die niet zoveel in kleur van elkaar verschillen ziet een insect als twee totaal andere bloemen. De kleuren geel en wit komen bij circa 58% van de inheemse plantensoorten voor.
UV-licht laat soms precies zien waar die lekkere nectar zich in de bloem bevindt middels honingmerken. Dit zijn specifieke vormen in het midden van de bloem, met donkere lijnen, vlekjes op de kroonbladen. Deze vormen worden in dit deel van het lichtspectrum zichtbaar waar wij egaal gekleurde kroonblaadjes zien. Deze honingmerken zijn soms zichtbaar. Kijk maar naar de gele ringen van Vergeet mij nietjes-soorten of de gele vlek in het hart van een Maartsviooltje. Maar het honingmerk van een Zonnebloem wordt pas zichtbaar in UV-licht.
Het volgende verhaal qua Bevruchting & verspreiding geldt voor Kleine klaver maar bijna elke andere soort in de familie van de Vlinderbloemigen (leguminoceae). Er zijn dan per soort verschillende soorten bestuivers maar het principe blijft het zelfde. De bloemen zijn tweeslachtig (hermafrodiet) en zelfbestuiving vindt ook daadwerkelijk plaats. Maar de meeste bestuiving gaat via insecten.
De bloemen zijn hier voor speciaal ontworpen. Deze bloemen worden voornamelijk bezocht door insecten met een lange zuigbuis , zoals honingbijen ( Apis ), hommels ( Bombus ) en sommige vlinders (Lepidoptera). Deze insecten verzamelen nectar en stuifmeel. Wanneer de bezoekende insecten druk uitoefenen op het kroonblad en de vleugels, voornamelijk met hun kop, worden de stempel en de meeldraden uit de kiel gedrukt en tegen de onderkant van de kop van het insect gedrukt. Dit maakt bestuiving mogelijk. Wanneer de druk op het kroonblad wordt losgelaten, keren de stempel en de meeldraden terug naar hun oorspronkelijke positie in de kiel. De stamper is meestal langer dan de meeldraden en licht gebogen. De meeldraden barsten open, zelfs in de knop. Nectar wordt afgescheiden aan de basis van de bloembuis. Onderstaand plaatje laat de opbouw van de bloem goed zien

Vlinderbloemige bloem: 1 = vlag; 2 = zwaarden; 3 = kiel
Nog een verhaaltje van de Duitse Wikipagina; De meeste klaversoorten zijn allogaam, wat betekent dat bestuiving plaatsvindt door kruisbestuiving . De hoogste bevruchtingsgraad wordt bereikt met stuifmeel van een andere plant van dezelfde soort ( xenogamie ). Bij Rode klaver (Trifolium pratense) vindt de bevruchting plaats tussen 18 en 50 uur na de bestuiving, afhankelijk van de temperatuur. Een relatief hoge luchtvochtigheid van 93 tot 98% is essentieel voor een goede stuifmeelproductie. Sommige soorten zijn echter autogaam (zelfbestuivend). In deze gevallen is de kans op succesvolle bevruchting lager. Een paar soorten zijn zelfs cleistogaam , wat betekent dat de bloemen helemaal niet opengaan tijdens de bloei. De bevruchte zaden worden meestal door de wind verspreid ( anemochorie ), maar verspreiding door de stekelige vruchten komt ook vaak voor. De zaden blijven meer dan 20 jaar kiemkrachtig!
Namen in andere talen
- Stienklaver
- English: Lesser trefoil, Small hop clover
- Français: Trèfle douteux
- Deutsch: Kleiner Klee
- Espanõl: Trébol amarillo
- Italiano: Trifoglio dubbio
- Svenska: Trådklöver
- Norsk: Musekløver
- Dansk: Fin Kløver
Verklaring Buitenlandse namen
De Engelse naam is Lesser trefoil. Dit betekent "kleinere klaver". Duidelijk dat het hier vergeleken andere klaversoorten om een klein plantje gaat. Maar er zijn er meer! O.a. Liggende klaver (Trifolium campestre) en Hopklaver (Medicago lupulina).
Voor de verspreiding van Kleine klaver in Engeland zie deze kaart.
De Franse naam is Trèfle douteux. Dit betekent "twijfelachtige klaver". Het is de Franse benaming voor het tweede deel van de Trifolium dubium (Kleine klaver).
De Duitse naam is Kleiner Klee. Dit betekent "kleine klaver".
De Spaanse naam is Trébol amarillo. Trébol betekent "drieblad" Dit is de gebruikelijke Spaanse naam voor een klaver-soort. Amarillo betekent "geel". Aangezien veel klaversoorten geel zijn is dit voor mij persoonlijk een te algemene naam. De meest gebruikte naam is mij dan ook onbekend.
In Spanje kent men minstens vier namen voor elke plant. De algemene volksnaam, de Catalaanse naam (Provincie in Noord+Oost Spanje tegen de Pyreneeën aan), de Gallische naam (provincie in Noord-West-Spanje) en de Baskische naam (provincie in West-Spanje tegen de Pyreneeën aan). Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.
De Italiaanse naam is Trifoglio dubbio. Dit is de Italiaanse benaming voor de volledige wetenschappelijke naam.
Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.
De Zweedse naam is Trådklöver. Dit betekent "draadklaver". De stengels van het geslacht klaver (en dus ook van kleine klaver) zijn rond. Misschien verwijst de naam hier wel naar. Onze Draadklaver (Trifolium micranthum) heet in Zweden dan weer spåd klåver
Voor de verspreiding van Kleine klaver in Zweden zie deze kaart.
De Noorse naam is Musekløver. Dit betekent "muisklaver".
De Deense naam is Fin Kløver. Dit betekent "fijne klaver". Klein maar een prachtig kunstwerkje!
Ecologie & Verspreiding
Ecologie
Bodem
Zonnige, open plaatsen op droge tot vochtige, matig voedselarme tot matig voedselrijke, weinig bemeste, zwak zure tot kalkhoudende grond (zand, leem, zavel en klei).
Groeiplaats
Grasland (laagblijvend grasland, weiland, gazons en hooiweiden), bermen, langs schelpenpaadjes, zeeduinen (betreden of beweide terreinen), dijken en afgravingen (leemgroeven).
Verspreiding
Nederland
Zeer algemeen.
Vlaanderen
Zeer algemeen.
Wallonië
Algemeen.
Wereld
Europa, behalve in het noordoosten. Ook in Zuidwest-Azië. Ingeburgerd in Noord-Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland.
Bron: Wilde-planten.nl / Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL
Verspreiding Kleine klaver

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten