Madeliefje

Algemeen

Door de eeuwen heen heeft het madeliefje altijd magische en symbolische betekenis gehad. In de Noorse mythologie was het gewijd aan de godin Freya en stond het voor liefde en vruchtbaarheid. Bij de Germanen was hetr madeliefje gewijd aan Ostara, de godin van de lente. De naam van de godin Ostara herkennen we nog in de Engelse en Duitse naam voor het 'christelijke' Pasen: Easter en Ostern. In de christelijke cultuur was het madeliefje gewijd aan Maria, en symboliseerde onvergankelijkheid, eeuwig leven, maar ook tranen. Bij de Romeinen waren het de Madeliefjes die gewijd werden aan de godin van de bloemen Flora, die de sneeuwvlokjes in de lente gezonden door de op haar verliefde Boreas, god van de Noordenwind, omtoverde in Madeliefjes. De Madeliefjes symboliseerden daarmee de lente.

Deze plant, en enkele andere plantensoorten, staat bekend dat hij de eigenschap van Heliotropisme heeft. Dat betekent dat de plant een speciale celstuctuur heeft zodat deze ten alle tijden de bloemhoofdjes richting de zon heeft staan. Over dit fenomeen is heel veel geschreven o.a. op deze pagina. 

Het is de enige Bellis soort die in het wild in Nederland voor komt. Officieel bloeit het Madeliefje in April tot en met September. Maar in de praktijk is het bloemetje het hele jaar te zien.  Het ligt zo plat op de bodem gedrukt, dat afmaaien of afgrazen onmogelijk is. Het steekt dus altijd de kop weer op. In hoog gras groeit het hoger en losser.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring Nederlandse naam

Er zijn twee verklaringen:

  1. Het woord Made is een oud woord voor weide, de plaats waar dit bloemetje onder andere bloeit. Dus een lief bloemetje in de weide.
  2. De naam is afgeleid van "maagdenliefje". De soort was het symbool voor de maagd Maria.

Namen in andere talen

  • English: Daisy
  • Français: Pâquerette
  • Deutsch: Gänseblümchen
  • Espanõl: ?
  • Italiano: Pratolina comune
  • Svenska: Tusensköna
  • Norsk: Tusenfryd
  • Dansk: Tusindfryd

verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Daisy. Deze naam komt van het Engelse Day's eye, refererend aan het feit dat dit bloemetje s'nacht compleet sluit en overdag als een oog weer opent.

Voor de verspreiding van het Madeliefje in Engeland zie deze kaart.

De Franse naam is Pâquerette. Dit betekent "paasbloem. Het is voor mensen met een religieuze overtuiging een symbool voor verrijzenis. Het madeliefje is een van de vele bloemen die rond pasen bloeit. Het plantje viel kennelijk op. Misschien wel omdat madeliefjes veelvuldig voor komen op grasvelden.

De Duitse naam is Gänseblümchen. Dit betekent "ganzenbloemetje". Waarschijnlijk bloeide dit plantje vaak op ganzenweide. De naam komt al uit 1600 na Chr.

De Spaanse naam is mij onbekend. Er zijn zoveel varianten dat ik de meest gebruike naam niet ken.

In Spanje kent men minstens vier namen voor elke plant. De algemene volksnaam, de Catalaanse naam (Provincie in Noord+Oost Spanje tegen de Pyreneeën aan), de Gallische naam (provincie in Noord-West-Spanje) en de Baskische naam (provincie in West-Spanje tegen de Pyreneeën aan). Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Zweedse naam is Tusensköna. Tusen betekent "duizend". Aanvankelijk werd dit woord eerst gebruikt bij soorten die letterlijk zo heette, zoals bijv. Duizendblad (Achillea milefolium), dit gebeurde al in de 17e eeuw. Maar later kreeg het meer een figuurlijke betekenis. Sköna betekent letterlijk "onderscheid" maar ook "schoonheid". Het is dus een Zweeds zelfstandig naamwoord dat is afgeleid van het eerste deel van de wetenschappelijke  naam. Dit is al bekend sinds de 18e eeuw (EG Liljeblad 1798).

Voor de verspreiding van Madeliefje in Zweden zie deze kaart.

De Noorse en Deense naam zijn nagenoeg gelijk  Tusenfryd/Tusindfryd. Letterlijk betekent dit "duizend maal vreugde. Het woord Vreugde wordt nergens uitgelegd. Maar volgens eigen interpretatie slaat de vreugde op het begin van de lente.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige, zelden licht beschaduwde plaatsen op vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke, betreden, beweide of vaak gemaaide, min of meer verdichte, vaak bemeste grond (alle grondsoorten).

Groeiplaats
Grasland (weiland, gazons en regelmatig betreden en begraasde grasvelden), bermen, dijken, plantsoenen, tussen straatstenen, uiterwaarden en zeeduinen (duinvalleien).

Verspreiding

Nederland
Algemeen.

Vlaanderen
Zeer algemeen.

Wallonië
Zeer algemeen.

Wereld
In Europa, behalve in het noordoosten. Ook in Zuidwest-Azië. Ingeburgerd in delen van Noord- en Zuid-Amerika, Zuidoost-Azië en Nieuw-Zeeland.

Planten in het nieuws

Meer

Zie ook de Wetenschappelijke verklaring.

Verspreiding Madeliefje

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's