Potentilla-neumanniana-020405


Algemeen

Wat meteen opvalt is dat Voorjaarsganzerik helemaal niet zo algemeen is. De voorkeur van de plant gaat toch uit naar een zanderige/kalkhoudende grond en die is niet veel aanwezig in Nederland. Doordat deze Ganzerik in de zon in het droge zand staat moet er vocht vastgehouden worden. Dit gebeurt door de beharing op de stengels en bladeren. De naam zegt het al, Voorjaarsganzerik bloeit al in Maart tot en met Juni.

Er komen minstens 13 soorten Ganzerik (Potentilla) in het wild voor in Nederland:

Verklaring Nederlandse naam

Het woord Voorjaars wordt hierboven uitgelegd.

Het woord Ganzerik is afgeleid van het Hoogduitse Gänserich, Het betekend mannetjes gans/eend. De plant diende waarschijnlijk als vogelvoer n.a.v. de vorm van de kroonblaadjes. Deze lijken op de poten van een gans/eend. Of dit voer succesvol was is mij onbekend.

Namen in andere talen

  • English: Spring Cinquefoil
  • Français: Potentilla tabernaemontani
  • Deutsch: Frühlings-Fingerkraut
  • Espanõl: ?
  • Italiano: Cinquefoglia di Tabernemontano
  • Svenska: Småfingerört
  • Norsk: Småmure
  • Dansk: Vår-Potentil

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Spring Cinquefoil Dit betekent "voorjaarsganzerik". Veel leden van de Potentilla-familie (Ganzeriken) heten in Engeland Cinquefoil. Cinque komt van het Latijnse Quinct en betekent "vijf". Foil betekent "blad". Alhoewel Vijfvingerkruid soms kruist met andere Ganzeriken en dan een extra kroonblad vormt. Het aantal "vingers" wil soms ook wel eens wisselenen, zoals bij deze plant.

De Franse naam is Potentilla tabernaemontani. Potentilla is de Franse benaming voor de tweede volledige  wetenschappelijke naam.

De Duitse naam is Frühlings-Fingerkraut. Dit betekent "voorjaars vingerkruid".

De Spaanse naam is mij onbekend.

In Spanje kent men minstens vier namen voor elke plant. De algemene volksnaam, de Catalaanse naam (Provincie in Noord+Oost Spanje tegen de Pyreneeën aan), de Gallische naam (provincie in Noord-West-Spanje) en de Baskische naam (provincie in West-Spanje tegen de Pyreneeën aan). Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Italiaanse naam is Cinquefoglia di Tabernemontano. Dit betekent "vijfvingerkruid van Tabernemontano", dus de volledige wetenschappelijke naam.

Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Zweedse en Noorse naam is min of meer gelijk, Småfingerört/Småmure. Dit betekent "klein vingerkruid/kleine mure. Ört/eurt/urt is de Scandinavische term voor "kruid". Het woord Mure is mij onbekend. De plant is inderdaad niet groot vergeleken andere soorten Potentilla. Maar het is slechts één van de kenmerken.

De Deense naam is Vår-Potentil. Vår betekent "lente" dus voorjaar. Potentil is de Deense benaming voor het eerste gedeelte van de wetenschappelijke naam.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige plaatsen op droge, voedselarme tot matig voedselarme, zwak zure tot meestal kalkrijke, vaak humusarme grond (zand, mergel en stenige plaatsen).

Groeiplaats
Rotshellingen, kalkrotsen, mijnsteenbergen, zeeduinen (grazige duinbermen, duingrasland en binnenduinweiland), grasland (kalkgrasland en laag blijvend grasland), bermen (bermhellingen in de rivierdalen), rivierduinen en rivierdijken (op steile randjes).

Verspreiding

Nederland
Zeldzaam in Zuid-Limburg, in de rivierdalen en in de duinen tussen Bergen en Goeree. Elders zeer zeldzaam.

Vlaanderen
Zeer zeldzaam. Het meest in de duinen, in Zuid-Limburg, in de Maasvallei en in de Voerstreek.

Wallonië
Vrij algemeen in het Maasgebied en in Lotharingen (de zuidelijke Ardennen). Elders zeer zeldzaam.

Wereld
Gematigde streken in Europa, behalve in de meeste randgebieden. Van Midden-Spanje tot in Zuid-Schotland, Zuid-Scandinavië, Roemenië en Midden-Italië.

Meer

Zie ook de wetenschappelijke verklaring

Verspreiding Voorjaarsganzerik

Verspreiding Voorjaarganzerik

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten