Algemeen
O.a. aan de zaden is deze plant te determineren. Op deze langwerpige zaden (op de foto nog niet te zien) zitten twee naaldjes, bij Veerdelig tandzaad zijn dat er drie en bij Zwart tandzaad zijn dat er twee. Dit is dus de beste manier om deze twee uit elkaar te houden. Er zijn natuurlijk meer verschillen, te vinden in een flora waar al die soorten in staan. Gelukkig is er een handige tabel op Waarnemingen.nl die al deze soorten naast elkaar zet. Ook op verspreidngsatlas.nl is een soortgelijke tabel te vinden. Ook staan hier enkele voorbeeldfoto's (1, 2, 3). Veerdelig tandzaad bloeit in Juli tot en met September.
Er komen minstens 6 Tandzaad (Bidens) soorten in het wild voor in Nederland:
- Knikkend tandzaad (Bidens cernua) - algemeen
- "Afrikaantjes" (Bidens pilosa) - zeer zeldzaam/verwilderde tuinplant
- Rivier tandzaad (Bidens radiata) - zeldzaam
- Smal tandzaad (Bidens connata) - algemeen
- Veerdelig tandzaad (Bidens tripartita) - algemeen
- Zwart tandzaad (Bidens frondosa) - algemeen
Verklaring Wetenschappelijke naam
Hoe komt een wetenschappelijke naam tot stand?
Een wetenschappelijke naam word niet zomaar gegeven. Iedereen (wetenschappers, floristen, liefhebbers etc.) moet tenslotte weten dat het over dezelfde plant gaat. Botanische nomenclatuur is de formele naamgeving van planten. Deze wordt geregeld door de International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants (ICN of ICNafp), een wetboek dat de wetenschappelijke namen van algen, schimmels en planten regelt.
Deze heet zo sinds het Internationaal Botanisch Congres in Melbourne in 2011, dat tot de naamswijziging besloot. Tot die tijd heette dit wetboek de International Code of Botanical Nomenclature (ICBN). In 1905 heeft het Internationaal Botanisch Congres van Wenen besloten om de publicatie van de eerste druk van Species plantarum te kiezen als het beginpunt van de moderne nomenclatuur voor planten. Dat betekent dat alle namen van vóór dit werk van Linnaeus niet meetellen, ook als die namen de vorm van een tweedelige naam hebben. Overige informatie staat op deze Wiki-pagina.
De officiële wetenschappelijke naam is Bidens tripartita L.
Bidens komt van Bidentis (Latijn) en betekent "tweetandig". Hiermee worden de twee naaldjes met weerhaakjes bedoeld op de zaadjes die voor een betere verspreiding dienen.
Tripartita bestaat uit twee delen. Tri (Latijn) betekent "drie" want de stengelbladeren zijn steeds in drieën gesplitst. Partita is ook Latijn en betekent "verdeeld" omdat de stengelbladeren zijn ingesneden, en wel zo diep dat het lijkt dat deze bladeren verdeeld lijken te zijn in 3 drie delen maar de deelblaadjes zijn met elkaar verbonden zodat het toch één stengelblad is.
Meestal staat er achteraan de wetenschappelijke naam een afkorting. Dit is de afkorting van een wetenschapper/botanicus die deze plant deze plant heeft ontdekt/verzameld en tot details heeft beschreven. Soms staat er een tweede afkorting. Dan heeft een andere wetenschapper/botanist de plant nog beter beschreven en iets gewijzigd. De eerste naam komt dan tussen haakjes te staan. In dit geval is dit L. Dit staat voor Carl Linnaeus. In 1753 beschreef hij Bidens tripartita in de publicatie Species Plantarum.

Meer
Zie ook de Nederlandse verklaring
Namen in andere talen
- Frysk: Foarkestekker
- English:Trifid bur-marigold
- Français: Bident triparti
- Deutsch: Dreiteiliger Zweizahn
- Espanõl: ?
- Italiano: Forbicina comune
- Svenska: Brunskära
- Norsk: Flikbrønsle
- Dansk: Fliget Brøndsel
Verklaring Buitenlandse namen
De Engelse naam is Trifid bur-marigold. Dit betekent zoiets als "driedelig stekelig Afrikaantje". Driedelig benadrukt weer het feit dat juist deze soort 3 tanden op de zaden heeft i.p.v. 2. Het Afrikaantje (Tagetes) is in Engeland de 'basis-soort'. Dit omdat sommige soorten Afrikaantjes (er zijn er wel 50) een heel klein beetje lijken op een Tandzaad-soort. De variatie Bidens pilosa lijkt er het meest op. Verder heeft deze plant niets met Tandzaad-soort te maken. Een Afrikaantje is zelfs een heel andere familie (Asteraceae). De meeste Tandzaad-soorten heten dus in Engeland Stekelig Afrikaantje (Bur-marigold) met een woord ervoor dat aangeeft welke soort het is. In dit geval Driedelig (Trifit)
Voor de verspreiding van Veerdelig tandzaad in Engeland zie deze kaart.
De Franse naam is Bident triparti. Dit is de Franse benaming voor de volledige wetenschappelijke naam.
De Duitse naam is Dreiteiliger Zweizahn. Dit is de Duitse benaming voor de volledige Nederlandse naam.
Voor de verspreiding van Veerdelig tandzaad in Duitsland zie deze kaart.
De Spaanse naam is mij onbekend
De Italiaanse naam is Forbicina comune. Dit betekent "gewone oorwurm". Een hele gekke vertaling maar als je hem uitlegt is deze heel logisch. Een oorwurm (Forbicina) heeft altijd 2 uitsteeksels aan de achterkant. De zaden van deze plant ook. Het leuke 'onze' Friese naam voor een Tandzaad-soort is Foarkestekker en dit betekent ook "oorwurm". Het Gewone (comune) geeft aan dat het hier om een 'basis-soort gaat.
Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.
De Zweedse naam is Brunskära. Brun betekent "bruin". Niet dat er nu bepaalde plantdelen bruin zijn maar meer ter onderscheid van bijv. Zwart tandzaad (Bidens frondosa) Alle leden van het geslacht Bidens heten in Zweden Skära. Dit woord is afgeleid, via een omweg, van het Oudnoorse Skera dat "snijden" betekent. En dan bedoel ik op het afsnijden m.b.v. een sikkelvormig mes. Dit alles slaat op de scherpe zaden (met weerhaakjes) van de planten van deze familie.
Voor de verspreiding van Veerdelig tandzaad in Zweden zie deze kaart.
De Noorse en Deense naam is min of meer gelijk, Flikbrønsle/Fliget Brøndsel. Dit betekent "gelobde vuur". Elke Tandzaad-soort heet in Noorwegen/Denemarken Brønsle/Brøndsel. Brønsle/Brøndsel is afgeleid van het Noorse brøndsel, of brøndsle. Dit is het woord dat "vuur" betekent, naar het vuurgele sap van de plant. Dit laatste heb ik één keer gelezen en nog niet gecontroleerd. Eigenlijk ben ik persoonlijk van mening dat het Vuur slaat op de Vuurgele bloemkroon van elke tandzaad-soort.
Ecologie & Verspreiding
Ecologie
Bodem
Zonnige, open plaatsen (pionier) op vochtige tot vaak natte, meestal voedselrijke, soms voedselarmere, stikstofrijke, zwak zure tot kalkhoudende grond (vrijwel alle grondsoorten, maar het meest op zand en laagveen).
Groeiplaats
Moerassen (open plaatsen), waterkanten (langs rivieren, kanalen, vijvers, sloten, greppels en drooggevallen bodems van vennen en andere drooggevallen plaatsen), akkers (verslempte plaatsen), afgravingen (zand- en leemgroeven) en ijsbaantjes.
Verspreiding
Nederland
Zeer algemeen, maar vrij zeldzaam op de Waddeneilanden, in Zuid-Limburg en in Zeeland.
Vlaanderen
Zeer algemeen, maar minder algemeen in de Polders, in de Kempen en in de Leemstreek.
Wallonië
Algemeen tot vrij zeldzaam.
Wereld
Koel-gematigde streken in Azië, Noordwest-Afrika en Europa. Ingeburgerd in Australië en Noord-Amerika.
Bron: Wilde-planten.nl / Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL
Verspreiding Veerdelig tandzaad

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten