Epilobium spp Sturm39


Algemeen

De Basterdwederik is eigenlijk een mini Harig wilgenroosje (Epilobium hirsutum), niet zo gek want dit plantje werd een poos gezien als een volwaardig lid van de Wilgenroosjes familie (Teunisbloemfamilie (Onagraceae)). In de twintigste druk van de Heukels' Flora van Nederland van 1983 zijn dan ook alle de soorten die in het Nederlands de naam basterdwederik droegen omgedoopt tot Wilgenroosje. Later is dit weer teruggedraaid. Verwarrend dus. En om het nog verwarrender te maken Het Wilgenroosje  (Chamerion angustifolium) behoort weer tot een ander geslacht. Het geslacht Chamerion. En nog ingewikkelder, een Wederik is geen Basterdwederik. Een Grote, Punt, Bos of Moeraswederik is geel en echt een heel andere plant/familie. Basterdwederik zal je niet vaak in de wilde natuur tegenkomen maar in de stad. Naar mijn idee een echte stadsplant dus. Ik zie hem in ieder geval altijd langs schuttingen, op straat en op elke andere plek in de stad.

Om nu niet alle hoop te verliezen Basterdwederiken zijn goed op naam te brengen met een betere flora (daar staan ze allemaal in). Op de website van Floron staan wel 10 soorten! die in Nederland te vinden zijn (en vele kruisingen).  Op dezelfde website is ook een determinatiehulp te vinden. En vele zijn niet echt zeldzaam. Deze soorten zou je tegen kunnen komen:

  • Kantige basterdwederik (Epilobium tetragonum) - Algemeen
  • Harig wilgenroosje (Epilobium hirsutum) -Algemeen
  • Kruipende basterdwederik (Epilobium komarovianum) - Zeer zeldzaam
  • Lancetbladige basterdwederik (Epilobium lanceolatum) - Zeer zeldzaam
  • Berg basterdwederik (Epilobium montanum) - Algemeen
  • Donkergroene basterdwederik (Epilobium obscurum) - Vrij zeldzaam
  • Moeras basterdwederik (Epilobium palustre) - Algemeen
  • Viltige basterdwederik (Epilobium parviflorum) - Algemeen
  • Bleke basterdwederik (Epilobium roseum) - Algemeen
  • Kantige basterdwederik (Epilobium tetragonum) - Algemeen

Verklaring Wetenschappelijke naam

Epilobium komt van Epi (Grieks) en betekent "op", en van Lobos (Grieks) wat "hauw/peul" betekent. Dit omdat de bloem/kelk op het vruchtbeginsel geplaatst is.

Gek genoeg betekent Roseum (Latijn) "rooskleurig". En als er een plant niet roze/rood is dan is het deze wel.

Namen in andere talen

  • English: Pale Willowherb
  • Français: Épilobe rosée
  • Deutsch: Rosenrotes Weidenröschen
  • Espanõl:
  • Italiano: Epilobio roseo
  • Svenska: Grendunört
  • Norsk: Greinmjølke
  • Dansk: Rosen-Dueurt

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Pale Willowherb. Pale betekent "bleek". De verklaring hiervoor staat bij de Nederlandse verklaring. Willowherb betekent "wilgenkruid. De verklaring is dat de bladeren van deze plant op die van een wilg lijken (net zoals de Nederlandse verklaring).

De Franse naam is Épilobe rosée. Épilobe is de Franse benaming voor de wetenschappelijke naam. Rosée betekent "dauw". Dit duidt op de bedauwde kleur, dus niet mooi roze maar bleek dus.

De Duitse naam is Rosenrotes Weidenröschen. Dit betekent "rozerode wilgenroosje". Persoonlijk vind ik dit een mindere naam voor een bleekgele bloem.

De Spaanse naam is Epilobium roseum. Er zijn in Spanje een paar waarnemingen. Maar kennelijk niet genoeg om deze plant een andere naam te geven dan de wetenschappelijke.

De Italiaanse naam is Epilobio roseo. Dit is de Italiaanse benaming voor de wetenschappelijke naam

De Zweedse naam is Grendunört. Gren betekent "tak". Waarom is mij nog niet bekend. Dunört bestaat uit twee woorden Dun wat "dons" betekent en Ört wat "kruid" betekent, dus Kruid van dons wat natuurlijk weer verwijst naar Harig wilgenroosje (Epilobium hirsutum).

De Noorse naam is Greinmjølke. Grein betekent (net zoals de Zweedse naam) "tak". Waarom is mij nog niet bekend. Mjølke betekent "melken". Dit vind ik persoonlijk een vreemde naam omdat de Epilobium familie niks te maken heeft met melksap. Wel is de bloem enig sinds melkbleek. Dit kan misschien de verklaring zijn.

De Deense naam is Rosen-Dueurt. Rosen betekent natuurlijk "roosje". Voor het woordje Du voor Eurt heb ik nog geen verklaring. Ört/eurt/urt is de Scandinavische term voor "kruid".

Wat ik bij alle verklaringen tegen kwam is dat niemand eigenlijk weet hoe het zit met deze omvangrijke familie. Deze pagina laat zien dat er tussen de 160 en 200 soorten!! Basterdwederiken zijn!! Aangezien een plantennaam niet in een keer ontstaat verandert hij ook niet met elk nieuw inzicht.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige tot licht beschaduwde, open plaatsen op vochtige tot vrij natte, matig voedselrijke tot voedselrijke, vaak omgewerkte en kalkhoudende grond (zand, leem, klei en stenige plaatsen). Vermoedelijk zoutmijdend.

Groeiplaats
Omgewerkte grond, struwelen, heggen, kapvlakten, akkers, tuinen, verstoorde plaatsen in bermen, waterkanten (o.a. langs zandige bosbeken en rivieren), oude (vochtige) muren en tussen straatstenen.

Verspreiding

Nederland
Plaatselijk vrij algemeen. Het meest in het midden en zuiden van het land.

Vlaanderen
Plaatselijk vrij algemeen in de Leemstreek en de Maasvallei. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam of ontbrekend.

Wallonië
Plaatselijk vrij algemeen in Brabant, in het Maasgebied en in de zuidelijke Ardennen. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Wereld
Gematigde streken op het noordelijk halfrond. Ingevoerd in Noord-Amerika.

Verspreiding

Verspreiding Bleke basterdwederik

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten