20190328Gagea pratensis1


Algemeen

Een Geelster-soort is eigenlijk een zeldzamere lentebode. Als deze typische Stinzenplant word gevonden betekent dit meestal een eind aan de winterkou. De Weidegeelster bloeit in Maart en April.

Er komen 4 soorten Geelsterren (gagea) in het wild in Nederland voor:

  • Akkergeelster (Gagea villosa) - Zeldzaam
  • Bosgeelster (Gagea lutea) - Zeldzaam
  • Schedegeelster (Gagea spathacea) - Zeldzaam
  • Weidegeelster (Gagea pratensis) - Zeldzaam

Verklaring Wetenschappelijke naam

De officiële wetenschappelijke naam is Gagea pratensis (Pers.) Dummort.

De naam Gagea is een vernoeming als eerbetoon naar de Botanicus Sir Thomas Gage.

Veel planten hebben als tweede wetenschappelijke naam Arvense/Arvensis of Campestre/Campestris of Pratense/Pratensis gekregen. Al deze soorten kunnen dan overal voorkomen. Eigenlijk word hiermee gezegd dat de betreffende plant meestal geen specifieke bodemsamenstelling nodig heeft. De naam dient vaak ook ter onderscheid van andere soorten. Arvense/Arvensis komt van Arvum en is Latijn en betekent "grond/akker". Campestre/Campestris is Latijn en betekent "(open) veld". Pratense/Pratensis is Latijn en betekent "van de weide".

Pers. staat voor Christiaan Hendrik Persoon (1 februari 1761 – 16 november 1836) was een Zuid-Afrikaanse mycoloog en botanicus. Hij wordt wel beschouwd als de 'vader van de systematische mycologie' en is volgens een publicatie van C.G. Loyd uit 1924 het grootste genie op dit gebied. In 1794  gaf hij de plant de wetenschappelijke naam Ornithogalum pratense. Dumortier bracht deze plant in 1827 onder bij het geslacht Gagea.

Dumort. staat voor Barthélemy Charles Joseph Du Mortier of du Mortier (3 april 1797 – 9 juli 1878) was een Belgisch politicus en botanicus.

Namen in andere talen

  • English: ?
  • Français: Gagée des prés
  • Deutsch: Wiesen-Goldstern
  • Espanõl: ?
  • Italiano: Cipollaccio dei prati
  • Svenska: Ängsvårlök
  • Norsk: Enggullstjerne
  • Dansk: Eng-guldstjerne

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is mij onbekend. Er zijn ook geen waarnemingen in Engeland.

De Franse naam is Gagée des prés. Dit is een combinatie van de Franse benaming van het eerste gedeelte van de wetenschappelijke naam en de Franse woorden Des prés die "van het land" betekenen. De uitleg van die woorden staat bij de Nederlandse verklaring. 

De Duitse naam is Wiesen-Goldstern. Dit betekent "weide-goudster". De naam Geel/Goud-ster komt in veel talen terug.

De Spaanse naam is mij is mij onbekend. Er zijn wel waarnemingen in Spanje

De Italiaanse naam is Cipollaccio dei prati. Het woord Cipollaccio betekent "op een ui lijkend". Het is het zelfde als de Zweedse naam.. Gek genoeg is de Geelster absoluut geen familie van het Lookgeslacht. Wel bloeit de Geelster in het voorjaar en heeft de plant, net als de ui, zeer smalle stengelbladeren.Dei prati betekent "van het land".

Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Zweedse naam is Ängsvårlök. Ängs betekent "van de weide". In Zweden heten alle plant van het Gagea-geslacht Vårlök. Dit betekent "voorjaars-ui". Gek genoeg is de Geelster absoluut geen familie van het Lookgeslacht. Wel bloeit de Geelster in het voorjaar en heeft de plant, net als de ui, zeer smalle stengelbladeren.

De Noorse en Deense naam is nagenoeg gelijk, Enggullstjerne/Eng-guldstjerne. Dit betekent "weide geelster" net als de Nederlandse naam.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op droge tot matig vochtige, matig voedselrijke, vaak enigszins bemeste en omgewerkte, neutrale tot kalkhoudende en humushoudende, vaak enigszins bemeste grond (zand, maar soms op lichte rivierklei).

Groeiplaats
Bermen, grasland (o.a. beschaduwde grasvelden), akkers (vroeger in graanakkers), tuinen, begraafplaatsen, heggen, aan de voet van rivierdijken, op glooiingen van zandkoppen in uiterwaarden, rivierduinen (rivierduinbosjes) en zeeduinen (binnenduinrand).

Verspreiding

Nederland
Vrij zeldzaam in het rivierengebied, vooral langs de Gelderse IJssel en in het midden van het land en zeldzaam aan de Hollandse binnenduinrand tussen Castricum en Wassenaar en in het oosten van het land.

Vlaanderen
Zeer zeldzaam. Voor de eerste maal gevonden in 1998.

Wallonië
Niet in Wallonië.

Wereld
In Midden- en Zuidoost-Europa en het Oostzeegebied.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring

Verspreiding

Verspreiding Weidegeelster

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten