Galium verum

Algemeen

Deze Walstro is goed te herkennen aan de gele stervormige bloemetjes. Maar omdat één kenmerk niet genoeg is raad ik toch aan een goede flora te gebruiken aangezien de Walstrofamilie redelijk groot is. Wist u dat het melksap van deze plant gebruikt gebruikt kan worden om kaas te stremmen en dat de gele kleurstof gebruikt wordt om de beroemde geel/oranje Engelse Chesterkaas te kleuren. Geel walstro bloeit vanaf Juni tot en met September.

Er komen minstens 10 soorten Walstro (Galium) in het wild voor in Nederland:

  • Blauw walstro ((Sherardia arvensis) - vrij zeldzaam
  • Geel walstro (Gallium verum) - algemeen
  • Glad walstro (Galium mollugo subsp. erectum) - algemeen
  • Kleefkruid (Galium aparine) - algemeen
  • Kruisblad walstro (Cruciata laevipes) - vrij zeldzaam
  • Kalkwalstro (Gallium pumilum) - zeer zeldzaam
  • Lieve vrouwe bedstro (Gallium odoratum) - algemeen maar verwilderde tuinplant
  • Liggend walstro (Gallium saxatile) - algemeen
  • Moeraswalstro (Galium palustre) - algemeen
  • Ruw walstro (Gallium uligosum) - algemeen

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring Wetenschappelijke naam

De officiële wetenschappelijke naam is Galium verum L.

Galium komt van Gala (Grieks) en betekent "melk". Een verklaring hiervoor is dat de leden van het geslacht walstro (Galium) vroeger zijn gebruikt bij de kaasbereiding om melk te stremmen. De voor het stremmen verantwoordelijke stof is het Aparine.

Er zijn twee verklaringen voor Verum:

  • Verum komt van Ver (Latijn) en betekent "lente" wat duidt op de vroege bloei.
  • Verum (Latijn) en betekend "inheems". De plant komt hier oorspronkelijk vandaan.

Meestal staat er achteraan de wetenschappelijke naam een afkorting. Dit is de afkorting van een wetenschapper/botanicus die deze plant deze plant heeft ontdekt/verzameld en tot details heeft beschreven. Soms staat er een tweede afkorting. Dan heeft een andere wetenschapper/botanist de plant nog beter  beschreven en iets gewijzigd. De eerste naam komt dan tussen haakjes te staan. In dit geval is dit L. Dit staat voor Carl Linnaeus.

Namen in andere talen

  • English: Lady's Bedstraw
  • Français:Gaillet jaune
  • Deutsch: Echtes Labkraut
  • Espanõl: Cuajaleche, Galio
  • Italiano: Caglio zolfino
  • Svenska: Gulmåra
  • Norsk: Gulmaure
  • Dansk: Gul Snerre

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Lady's Bedstraw. Dit betekent "dames bedstro". Vroeger was het gebruikelijk dat ook dames van stand hun bed beter lieten opvullen met deze plant. Sommige mensen zien een verwijzing naar de legende dat dit kruid is gebruikt als een bed voor de kribbe van Bethlehem.

Voor de verspreiding van Geel walstro in Engeland zie deze kaart.

De Franse naam is Gaillet jaune.  Gaillet komt van Cailler en betekent "stremmen" en Jaune betekent "geel".

De Duitse naam is Echtes Labkraut. Dit betekent ook "echt stremselkruid".

De Spaanse naam is Cuajaleche: Dit komt van Cuajar betekent "stremmen" en Leche wat "melk" betekent.

In Spanje kent men minstens vier namen voor elke plant. De algemene volksnaam, de Catalaanse naam (Provincie in Noord+Oost Spanje tegen de Pyreneeën aan), de Gallische naam (provincie in Noord-West-Spanje) en de Baskische naam (provincie in West-Spanje tegen de Pyreneeën aan). Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Italiaanse naam is Caglio zolfino. Caglio betekent "stremsel". Dit verwijst weer naar het sap van de plant dat gebruikt werd om melk te stremmen. Zolfino betekent "zwavelstokje/lucifers", naar de kleur van de bloemen.

Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Zweedse en Noorse naam is nagenoeg gelijk, Gulmåra/Gulmaurer. Gul betekent "geel" en de Måra/Maurer is mij onbekend.

Voor de verspreiding van Geel walstro in Zweden zie deze kaart.

De Deense naam is Gul Snerre. Gul betekent weer "geel" en Snerre komt van het oud Deens Snæriæ of het Zweeds Snärje en betekent "verstrikken".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige, open tot grazige plaatsen op droge, zelden zeer vochtige, voedselarme tot matig voedselrijke, neutrale (zwak zure tot basische) grond (zand, leem, zavel, rivierklei en mergel).

Groeiplaats
Grasland (schraal grasland en hooiweiden op rivierklei), bermen, langs spoorwegen (spoorbermen en spoorwegterreinen), zandige dijken, zeeduinen (duinvalleien, duingrasland, regelmatig belopen veldjes bij zeedorpen en duinhellingen), waterkanten (hoge oeverwallen), zandduintjes langs de rivieren en het IJsselmeer, kalkhellingen en houtwallen.

Verspreiding

Nederland
Vrij algemeen in de duinen, in Zuid-Limburg, in het rivierengebied en plaatselijk in Zeeland. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Vlaanderen
Algemeen in het kustgebied en vrij algemeen in het Maasgebied en in de Leemstreek ten oosten van Brussel. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam of ontbrekend.

Wallonië
Vrij algemeen in het Maasgebied, in Lotharingen (in de zuidelijke, kalkrijke Ardennen) en in delen van Brabant. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Wereld
Gematigde en koelere streken op het noordelijk halfrond.

Meer

 

Zie ook de Nederlandse verklaring.

Verspreiding Galium verum

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten