Potapsco fg13


Algemeen

Om deze plant op naam te brengen is niet zoveel moeite nodig. Want veel oranje wilde planten zijn er niet in Nederland. Maar toch is er iets bijzonders aan de hand met de Balsemienfamilie (Balsaminaceae), waar deze plant onder valt. Er zijn 7 verschillende soorten Springzaad in Nederland en eentje is er maar inheems, Groot springzaad (Impatiens noli-tangere).

Floron beschrijft in de determinatiehulp Springzaden als volgt: "Oranje springzaad komt uit Noord-Amerika. De andere springzaadsoorten op deze zoekkaart komen oorspronkelijk uit Azië. In Nederland zijn springzaden uitgezaaid als sierplant of drachtplant voor bijen. Door de hoge zaadproductie en de wegspringende zaden kunnen springzaden gemakkelijk verwilderen, met name bij bodemverstoring. Zaden die in het water geschoten worden, kunnen zich stroomafwaarts verplaatsen en kunnen zo in korte tijd meerdere populaties vormen in een stroomgebied. Oranje springzaad bloeit in Juli tot en met Oktober.

Er komen minstens 7 Springzaad/Balsemien (Impatients) soorten in het wild voor in Nederland:

  • Bont springzaad (Impatiens edgeworthii) zeer zeldzaam/verwilderd
  • Groot springzaad (Impatiens noli-tangere) - vrij zeldzaam
  • Klein springzaad (Impatiens parviflora) - algemeen/verwilderd
  • Oranje springzaad (Impatiens capensis) - algemeen/verwilderd/ingezaaid
  • Reuzenbalsemien (Impatiens glandulifera) - algemeen/verwilderd/invasieve exoot
  • Ruig springzaad (Impatiens tricornis) - zeer zeldzaam/verwilderd
  • Tweekleurig springzaad (Impatiens balfourii) - vrij zeldzaam/verwilderd

Verklaring wetenschappelijke naam

Impatiens (Latijn) beteken "ongeduldig,overgevoelig, niet bestand tegen". Dit vanwege de zaden die zo in de zaaddoos verpakt zitten dat ze bij de minst geringste aanraking (Bijv. regen of een dier) openspringen.

Op de pagina van Waarnemingen.nl van Oranje springzaad staat: "De soortnaam capensis betekent "uit de kaap" van Kaap de Goede Hoop. De naamgever van deze plant, Nicolaas Meerburgh (1734-1814), maakte een foutje door te denken dat de plant uit Zuid-Afrika afkomstig was. In werkelijkheid komt de plant uit Noord-Amerika en is in het jaar 1822 aan de oevers van de Tillingbourne te Surrey ontdekt door J. Stuart". Dit verhaal ben ik diverse malen tegengekomen. Over Nicolaas Meerburgh staat op deze Wikipagina veel meer. Hoe deze fout, tussen twee continenten!, kon gebeuren is mij onbekend.

Namen in andere talen

  • English: Orange Balsam
  • Français: Balsamine du Cap
  • Deutsch: Orangefarbenes Springkraut
  • Espanõl: ?
  • Italiano: ?
  • Svenska: Apelsinbalsamin
  • Norsk: Kanadaspringfrø
  • Dansk: Orange Balsamin

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Orange Balsam. Dit betekent "oranje balsemien". Naar de opvallende oranje kleur. En de plant is onderdeel van de Balsemienfamilie (Balsaminaceae)

De Franse naam is Balsamine du Cap. Dit betekent Balsemien uit de Kaap". Het woord Balsemine wordt uitgelegd bij de Engels naam. Het verhaal over du Cap is te lezen bij de wetenschappelijke naam.

De Duitse naam is Orangefarbenes Springkraut. Dit betekent "oranje gekleurde springkruid".

De Spaanse naam is mij onbekend. Er zijn ook geen waarnemingen.

De Italiaanse naam is mij onbekend. Er zijn ook geen waarnemingen in Italië.

De Zweedse naam is Apelsinbalsamin. Dit betekent natuurlijk "sinaasappelbalsemien".

De Noorse naam is Kanadaspringfrø. Dit betekent "canadees springzaad". Waarschijnlijk is Canada de inheemse plek van deze plant.

De Deense naam is Orange Balsamin. Dit betekent ook weer "oranje balsemien", net als de Engelse naam. Er zijn tot nu toe (2021) sinds 2011 36 waarnemingen in Denemarken.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op natte, voedselrijke grond.

Groeiplaats
Bossen, waterkanten en ruigten (natte ruigten langs rivieren en kanalen).

Verspreiding

Nederland
Zeldzaam langs de rivieren en in enkele laagveengebieden. Ingeburgerd tussen 1975 en 1999.

Vlaanderen
Niet in Vlaanderen.

Wallonië
Niet in Wallonië.

Wereld
Oorspronkelijk uit Noord-Amerika. Ingeburgerd in o.a. Groot-Brittannië en Frankrijk.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring

Verspreiding Impatiens capensis

Verspreiding Oranje Springzaad

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten