Algemeen
Zilverschildzaad is een typisch voorbeeld van een ontsnapte tuinplant die nu officïeel tot onze flora gerekend mag worden. De plant heeft, nog niets eens zo gek geleden Sinds 2000), de status ingeburgerd. Officïeel betekent dit 'Een soort die, al of niet spontaan, binnen Nederland terecht komt, kan inburgeren. Hieronder verstaan we, dat deze soort in het Nederlandse klimaat levensvatbaar is en zich vervolgens zelfstandig kan handhaven en voortplanten. De soort moet dan voldoen aan twee voorwaarden: (1) hij moet zich gedurende tenminste 3 opeenvolgende generaties op meer dan 1 plaats zonder directe hulp van de mens handhaven, en (2) hij moet een welomschreven standplaats bezetten. Dit is een deel van een verhaal dat staat op deze site want het gehele verhaal is een stuk ingewikkelder. Zilverschildzaad bloeit in Mei tot en met September, handig voor een tuinplant!
Volgens de Spaanse Wikipagina is de plant, afkomstig van de Azoren en werd in 1649 ontdekt door de Engelse botanicus Nicholas Culpeper (18 October 1616 – 10 January 1654) , die een gezond exemplaar selecteerde vanwege de mogelijke medicinale eigenschappen. Op al zijn zeereizen nam Culpeper de plant mee, nadat hij had ontdekt dat deze hielp bij de verlichting van nierstenen , een veelvoorkomende aandoening op zee door een dieet met een hoog natriumgehalte.
Verklaring Wetenschappelijke naam
Hoe komt een wetenschappelijke naam tot stand?
Een wetenschappelijke naam word niet zomaar gegeven. Iedereen (wetenschappers, floristen, liefhebbers etc.) moet tenslotte weten dat het over dezelfde plant gaat. Botanische nomenclatuur is de formele naamgeving van planten. Deze wordt geregeld door de International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants (ICN of ICNafp), een wetboek dat de wetenschappelijke namen van algen, schimmels en planten regelt.
Deze heet zo sinds het Internationaal Botanisch Congres in Melbourne in 2011, dat tot de naamswijziging besloot. Tot die tijd heette dit wetboek de International Code of Botanical Nomenclature (ICBN). In 1905 heeft het Internationaal Botanisch Congres van Wenen besloten om de publicatie van de eerste druk van Species plantarum te kiezen als het beginpunt van de moderne nomenclatuur voor planten. Dat betekent dat alle namen van vóór dit werk van Linnaeus niet meetellen, ook als die namen de vorm van een tweedelige naam hebben. Overige informatie staat op deze Wiki-pagina.
De officiële wetenschappelijke naam is Lobularia maritima (L.) Desv.
Het eerste deel van de wetenschappelijke naam, Lobularia, is afkomstig uit het OudgGrieks. Lobos (λοβος) betekent "peul,(oor)lel of lever".Deze woorden verwijzen naar vorm van de vruchten. Lobularia is een verkleinwoord, dus het wordt "peultje/lelletje en levertje".
Maritima (Latijn) en betekent "zee". Maar wat ik al bij de Duitse naam schreef 'Het woord Strand/maritima komt waarschijnlijk omdat de plant van origine voorkomt aan de Atlantische kust.' Want Zilverschildzaad komt echt overal voor, niet alleen bij de kust of bij (stromend) water.
Meestal staat er achteraan de wetenschappelijke naam een afkorting. Dit is de afkorting van een wetenschapper/botanicus die deze plant heeft ontdekt/verzameld en tot details heeft beschreven. Soms staat er een tweede afkorting. Dan heeft een andere wetenschapper/botanist de plant nog beter beschreven en iets gewijzigd. De eerste naam komt dan tussen haakjes te staan. In dit geval is dit L. en Desv.
L. staat voor Carl Linnaeus. In 1753 beschreef hij de soort als Clypeola maritima in de publicatie Species Plantarum.

Desv. staat voor Nicaise Augustin Desvaux (28 augustus 1784 - 12 juli 1856). Hij was een Frans botanicus. Hij was directeur van de Hortus botanicus in Angers en Poitiers. Hij beschreef de botanische geslachten Neslia , Mycenastrum , Rostkovia en Didymoglossum . Het geslacht Desvauxia is naar hem vernoemd. In 1815 nheschreef hij de soort als Lobularia maritima in de publicatie Journal de Botanique.

Meer
Zie ook de Nederlandse verklaring
Bevruchting en verspreiding
Hoe bestuiven insecten bloemen?
Eerst een grappig detail. Carl Linnaeus beschreef in zijn publicatie Species Plantarum het plantenrijk verdeeld op basis van het aantal meeldraden stempels in de bloem. Deze publicatie kwam voor het eerst uit in 1753. Pas 20 jaar! later in 1793 beschreef Christian Konrad Sprengel de daadwerkelijke functie van deze meeldraden en het belang hiervan i.c.m. insecten.
De meeste planten worden door insecten bestoven. Maar niet elke plant is geschikt voor elk insect. Hier is over nagedacht! Vingerhoedskruid is bijv. geschikt voor grote bijen e.d. Maar een hommel past nooit in een smalle kelkbuis van bijv. Blauw glidkruid. Elke plant is gebouwd voor bepaalde insecten. Planten met een groot bloem oppervlak zoals bijv. een Klaproos of Madeliefje.
Ook geur is belangrijk voor bestuivers. Denk maar aan de geur van Welriekende nachtorchis. Deze geur lokt Nachtvlinders naar de bloem. Ook Poelruit heeft bijv. een aparte geur die dan weer een specifiek soort bestuiver aan trekt. Sommige planten vinden wij als mensen niet echt prettig ruiken, insecten denken daar anders over. Varkenskers is daar een goed voorbeeld van.
Ook de kleur van de plant is belangrijk. Want wat wij waarnemen ziet een insect anders. Het menselijk oog ziet een deel van het lichtspectrum (tussen de 400 en 750nm) niet wat een insecten-oog wel ziet (tussen de 315 en 400nm). Onderstaande afbeelding geeft dit goed weer.
Juist dit stukje is voor bestuivers erg belangrijk. Wat wij zien als een twee egaal gekleurde bloemen die niet zoveel in kleur van elkaar verschillen ziet een insect als twee totaal andere bloemen. De kleuren geel en wit komen bij circa 58% van de inheemse plantensoorten voor.
UV-licht laat soms precies zien waar die lekkere nectar zich in de bloem bevindt middels honingmerken. Dit zijn specifieke vormen in het midden van de bloem, met donkere lijnen, vlekjes op de kroonbladen. Deze vormen worden in dit deel van het lichtspectrum zichtbaar waar wij egaal gekleurde kroonblaadjes zien. Deze honingmerken zijn soms zichtbaar. Kijk maar naar de gele ringen van Vergeet mij nietjes-soorten of de gele vlek in het hart van een Maartsviooltje. Maar het honingmerk van een Zonnebloem wordt pas zichtbaar in UV-licht.
De bloemen van Zilverschildzaad zijn tweeslachtig (hermafrodiet) maar ik weet niet of zelfbestuiving daadwerkelijk voorkomt. De plant word bestoven door insecten, omdat de zoete, honingachtige geur aantrekkelijk is voor bijen, zweefvliegen, wespen en vlinders. De verspreiding van de bevruchte zaden gaat via de wind.
Namen in andere talen
- Frysk: ?
- English: Sweet alison
- Français: Alysson maritime
- Deutsch: Strand-Silberkraut
- Espanõl: ?
- Italiano: ?
- Svenska: Strandkrassing
- Norsk: Silkedodre
- Dansk: Biblomme
Verklaring Buitenlandse namen
De Engelse naam is Sweet alison. Dit moet vertaald worden met de verouderde naam van de plant, Alyssum maritima, "zoete allysum". Zoet omdat de bloemen van de plant naar honing ruiken. Allysum is komt uit het Grieks en betekent "knoop (een soort waanzin in je hoofd dus niet letterlijk)". Dit verwijst naar het historische gebruik van het kruid als behandeling tegen hondsdolheid. Gek genoeg kan ik dit nog niet terug vinden. Het enige dat ik heb kunnen vinden is dat Allysum 'een soort Meekrap" betekent. Omdat de plant ook als verfstof (rode kleur) gebruikt werd.
Voor de verspreiding van Zilverschildzaad in Engeland zie deze kaart.
De Franse naam is Alysson maritime. Dit is de Franse benaming voor wederom de oude naam Alysson maritima. Zie verder de Engelse naam.
De Duitse naam is Strand-Silberkraut. Dit is betekent "strand-zilver-kruid". Het leuke is dat in verschillende talen het woord Strand blijft behouden terwijl de plant allerminst een typische kustbewoner is. Zilverschildzaad komt echt overal voor. Het woord Strand/maritima komt waarschijnlijk omdat de plant van origine voorkomt aan de Atlantische kust.
Voor de verspreiding van Zilverschildzaad in Duitsland zie deze kaart.
De Spaanse en Italiaanse naam is mij onbekend. Er zijn zoveel varianten en ik weet niet welke de meest gebuikte naam is.
In Spanje kent men minstens vier namen voor elke plant. De algemene volksnaam, de Catalaanse naam (Provincie in Noord+Oost Spanje tegen de Pyreneeën aan), de Gallische naam (provincie in Noord-West-Spanje) en de Baskische naam (provincie in West-Spanje tegen de Pyreneeën aan). Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.
Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.
De Zweedse naam is Strandkrassing. De vertaling hiervan is mij onbekend.
Voor de verspreiding van Zilverschildzaad in Zweden zie deze kaart.
De Noorse naam is Silkedodre. Dit betekent "zijde zaad". Silke komt van van Oudnoors silki , dat waarschijnlijk is afgeleid van Latijnse Sericus of Grieks serikos dat "van zijde" betekent. Het is een variant op de volledige Nederlandse naam.
De Deense naam is Biblomme. Dit betekent "bijenbloem". Vanwege de honinggeur worden insecten aangetrokken om deze plant te bezoeken.
Verspreiding Zilverschildzaad

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten
Foto's