Nymphoides peltata

Algemeen

Watergentiaan bloeit in Juli, Augustus en September.. Toch is de levensduur van een individuele bloem beperkt tot slechts enkele dagen. De prachtige eigele bloemen met een mooie rafelrand ontvouwen zich boven water nadat de bloemknop is volgroeid, aan de oppervlakte komt en openbarst. Na de bloei verdwijnt de uitgebloeide bloem weer onder water, maar zijn plaats is gauw weer ingenomen door een nieuw ontluikende knop uit de bloembundels onder de waterspiegel. Zo wekt Watergentiaan de indruk een langdurige bloeier te zijn. Alhoewel de wetenschappelijke naam erg lijkt op bijv. Nymphaea alba (Witte waterlelie) is het toch echt een andere soort. De verklaring van de wetenschappelijke naam legt dit ook uit. Sterker nog de Witte waterlelie is ook onderdeel van een heel andere familie, de Nymphaeaceae. De Watergentiaan is een Nymphoides-soort. en tevens de enige soort hiervan die in het wild voorkomt in Nederland. En de Watergentiaan is onderdeel van de  Menyanthaceae familie.

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring

De officiële wetenschappelijke naam is Nymphoides peltata (S.G. Gmel.) Kuntze of Nymphoides peltata (S.G.Gmel.) Britten & Rendle

Nymphaea komt van Nymphae (Latijn) en betekent "nimf/halfgodin van de rivieren", wat aangeeft hoe mooi deze plant is en natuurlijk waar deze voor komt.

De plant lijkt (met heel veel fantasie) lijkt op een Nymphaea alba (Witte waterlelie). De Griekse uitgang oides betekent dan ook " achtig of gelijkend.

Peltata komt van "pelta" (Latijn) en betekend "halvemaanvormig schild" wat duidt op de vorm van de kroonbladeren.

Meestal staat er achteraan de wetenschappelijke naam een afkorting. Dit is de afkorting van een wetenschapper/botanicus die deze plant deze plant heeft ontdekt/verzameld en tot details heeft beschreven. Soms staat er een tweede afkorting. Dan heeft een andere wetenschapper/botanist de plant nog beter  beschreven en iets gewijzigd. De eerste naam komt dan tussen haakjes te staan. In dit geval is dit (S.G. Gmel.) Kuntze

S.G. Gmel. staat voor Samuel Gottlieb Gmelin (4 juli 1744 - 27 juli 1774). Hij was een Duitse arts, botanicus en natuuronderzoeker. Hij was lid van de Russische Academie van Wetenschappen. Op de terugreis van zijn tweede expeditie naar Perzië had hij Kizljar nog niet bereikt, toen hij op 5 februari 1774 door de Kataiken-kan Amir Hamsa gevangen werd genomen. Tijdens de onderhandelingen over losgeld voor zijn vrijlating stierf hij op 30-jarige leeftijd op 27 juli in Achmedkent, tegenwoordig in Dagestan in Rusland, in de Kaukasus aan dysenterie. Hij werd bij het 30 km ten noorden van Achmedkent gelegen dorp Kajakent begraven, waar 100 jaar na zijn dood een tot vandaag de dag behouden grafsteen werd neergezet.

Kuntze staat voor Carl Ernst Otto Kuntze (23 juni 1843 – San Remo, 1907) was een Duits botanicus. Zijn standaardafkorting is Kuntze. Tijdens zijn reizen verzamelde hij 7700 specimens, die werden bewaard in Berlijn en in Kew Gardens. Zijn revolutionaire ideeën over botanische nomenclatuur brachten een schisma teweeg. Op een gegeven moment bestonden er twee versies van de Rules of Botanical Nomenclature,[1][2] de voorloper van de International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants. Dit conflict kwam tot een uitbarsting op het tweede Internationaal Botanisch Congres in 1905.

Britten staat voor Nathaniel Lord Britton (15 januari 1859 —  25 juni 1934) was een Amerikaanse botanicus en de eerste directeur van de New York Botanical Garden. Britton was (mede)auteur van meer dan 4700 botanische namen. Diverse botanische namen zijn naar hem vernoemd. Het wetenschappelijke tijdschrift van de New York Botanical Garden, Brittonia, werd in 1831 eveneens naar hem vernoemd. In 1934 werd een bergtop op Puerto Rico naar hem Mount Britton vernoemd.

Rendle staat voor Alfred Barton Rendle (19 januari 1865 - 11 januari 1938) was een Engelse botanicus. Zijn tijdgenoten waren van mening dat hij een scherp plichtsbesef had en dat bracht hij naar zijn functies in het British Museum en zijn bijdrage aan de wetenschappelijke gemeenschap. Zijn onderwijs was gericht op het leveren van fundamentele kennis aan studenten in plaats van geavanceerde studie.

Namen in andere talen

  • English: Fringed Waterlily
  • Français: Faux nénuphar
  • Deutsch: Seekanne
  • Espanõl: Falso nenúfar amarillo
  • Italiano: Limnantemio
  • Svenska: Sjögull
  • Norsk: Sjøgull
  • Dansk: Almindelig Søblad

verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Fringed Waterlily. Dit betekent "gewimperde waterlelie". Het gewimperde slaat op de "wimpers" op de randen van de kroonbladen. De naam Waterlelie is puur vanwege een Plant in het water. Het verwijst naar het eerste gedeelte van de wetenschappelijke naam. Want familie van de Witte waterlelie  (Nymphaea alba) is deze plant absoluut niet.

Voor de verspreiding van Watergentiaan in Engeland zie deze kaart.

De Franse naam is Faux nénuphar. Dit betekent "valse waterlelie". Nénuphar komt van het Arabische "nînûfar" na een paar jaar is dit "Nénufar" of "Nénuphar" geworden. In het Frans heten de Gele plomp (Nuphar lutea) en Witte waterlelie (Nymphaea alba) Nénuphar.

De Duitse naam is Seekanne. Dit betekent "waterkan".

De Spaanse naam is Falso nenúfar amarillo. Dit betekent "valse gele waterlelie". dus nagenoeg gelijk aan de Franse naam.

In Spanje kent men minstens vier namen voor elke plant. De algemene volksnaam, de Catalaanse naam (Provincie in Noord+Oost Spanje tegen de Pyreneeën aan), de Gallische naam (provincie in Noord-West-Spanje) en de Baskische naam (provincie in West-Spanje tegen de Pyreneeën aan). Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Italiaanse naam is Limnantemio. Gek genoeg kon ik niks vinden over deze naam dus hij is no onbekend.

Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Zweedse en Noorse naam is nagenoeg gelijk, Sjögull/Sjøgull. Dit betekent "watergoud". Natuurlijk vanwege de goudgele kleur van de bloem die massaal in plakken "goud" in de Zweedse wateren voorkomt. Daar zijn ze dan ook niet blij met deze plant. In 1870 werd Watergentiaan als cultuurplant ingevoerd. Nu blijkt het een ware invasieve soort te zijn die hele watergangen blokkeert door de grote hoeveelheden.

Voor de verspreiding van Watergentiaan in Zweden zie deze kaart.

De Deense naam is Almindelig Søblad. Dit betekent "gewoon waterblad".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige plaatsen in ondiep tot vrij diep, stilstaand of zwak stromend, voedselrijk, zoet, zwak zuur tot kalkhoudend, helder water met weinig organische stof op de bodem. Zoutmijdend (vooral op klei, ook wel op venig zand en venige klei, maar niet op puur veen).

Groeiplaats
Water (plassen, kanalen, sloten, oude doorbraakkolken langs de rivieren, oude rivierarmen, spoorsloten, vijvers, afwateringskanaaltjes, duinplassen aan de binnenduinrand en veenriviertjes).

Verspreiding

Nederland
Vrij algemeen in laagveengebieden en het rivierengebied en vrij zeldzaam in het noordoosten van het land. Eelders zeldzaam. Niet op enkele waddeneilanden.

Vlaanderen
Zeer zeldzaam. Sterk afgenomen.

Wallonië
Zeer zeldzaam of verdwenen.

Wereld
Gematigde streken in Europa en Azië, maar zeldzaam in het grootste deel van het verspreidingsgebied.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring.

Verspreiding Nymphoides peltata

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten