Blauwe bremraap 20-06-2005 18.59.22


Algemeen

De planten uit de Bremraapfamilie zijn een van de weinige planten in Nederland die parasiteert op diverse specifieke soorten andere planten. Hij dood deze niet maar maakt gebruik van de voedingsstoffen waar de Bremraap dan weer van leeft  Met hun wortels onttrekken ze water en opgeloste stoffen aan de wortels van andere planten, maar de planten zijn zelf ook in staat tot fotosynthese. Alleen diverse soorten Ratelaar en Ogentroost doen dit ook. Al deze planten zijn een halfparasiet.

Persoonlijk vind ik dit een van de mooiste Bremrapen alhoewel ik hem nog nooit heb gezien. Naar mijn weten is het ook de enige met zo'n schitterende blauwe kleur. Alhoewel het enige echte verschil, Volgens de boeken, de aanwezigheid van stengelblaadjes is. Hij komt bijna alleen in de duinen voor tussen Goeree en Bergen. De blauwe bremraap staat op de Rode als achteruitgegaan (25%-50%) en bloeit in Juni en Juli.

Er komen in minstens 8 soorten Bremraap (Orobanche) in het wild voor in Nederland:

  • Bitterkruid bremraap (Orobanche picridis) - zeldzaam
  • Blauwe bremraap (Orobanche purpurea) - zeldzaam
  • Distelbremraap (Orobanche reticulata) - zeer zeldzaam
  • Grote bremraap (Orobanche rapum-genistae) - zeer zeldzaam
  • Klavervreter (Orobanche minor) - zeldzaam
  • Klimopbremraap (Orobanche hederae) - zeldzaam
  • Walstrobremraap (Orobanche caryophyllacea) - zeldzaam
  • Tijmbremraap (Orobanche alba) - komt niet meer voor in Nederland

Verklaring Nederlandse naam

De officiële wetenschappelijke naam is Orobanche purpurea Jacq.

De naam Orobanche afgeleid van het Orobos (Grieks) en betekent "erwt" en Agchein (Grieks) wat "wurgen" betekent. Deze plant parasiteert op een andere planten. Vaak op planten van de familie van de erwt (fabacea), vandaar deze naam. Dat wil zeggen, hij heeft geen chlorofyl en kan dus niet leven zonder een andere plant te "wurgen" (er op parasiteren) zoals op bijv. de onderstaande lijst.

Purpurae (Latijn) betekent "purper", en verwijst naar de kleur van de bloem.

Meestal staat er achteraan de wetenschappelijke naam een afkorting. Dit is de afkorting van een wetenschapper/botanicus die deze plant deze plant heeft ontdekt/verzameld en tot details heeft beschreven. Soms staat er een tweede afkorting. Dan heeft een andere wetenschapper/botanist de plant nog beter  beschreven en iets gewijzigd. De eerste naam komt dan tussen haakjes te staan. In dit geval is dit Jacq. Dit staat voor Nikolaus Joseph Freiherr von Jacquin, ook wel Baron Nikolaus von Jacquin (Leiden, 16 februari 1727 - Wenen, 26 oktober 1817) was een Nederlands/Oostenrijkse geneeskundige, scheikundige en plantkundige. In 1768 werd hij benoemd tot hoogleraar plantkunde en chemie en werd hij directeur van de hortus botanicus van de Universiteit van Wenen.

Namen in andere talen

  • English: Yarrow Broomrape
  • Français: Orobanche pourpre
  • Deutsch: Purpur-Sommerwurz
  • Espanõl: ?
  • Italiano: Succiamele porporino 
  • Svenska: Röllikesnyltrot
  • Norsk: Rylliksnylterot
  • Dansk: Røllike-Gyvelkvæler

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Yarrow Broomrape. Yarrow betekent Achillea millefolium omdat deze plant vaak parasiteert op het Duizendblad. Het woord Broomrape bestaat uit twee delen. Broom verwijst naar Brem, de plant waar de Grote bremraap (Orobanche rapum-genistae) op parasiteert. Het woord Brem komt van het oud Engelse Brom dat is ontstaan uit het West-Germaanse Bráma- (Oudhoogduitse Bramo , "braamstruik"). Het gebruik van de takken van deze planten voor het vegen gaf aanleiding tot de term Broom (bezem) Rape betekent "raap". Raap komt van het woord Napus (Latijn) betekend "knol/raap". Dit omdat er een onderaardse knol/raap ontstaat (zie de Verklaring van de Nederlandse naam).

Voor de verspreiding van Blauwe bremraap in Engeland zie deze kaart.

De Franse naam is Orobanche pourpre. Orobanche is de eerste wetenschappelijke naam van deze plant. Pourpre betekent "purper". De kleur dus, maar wanneer is blauw purper.

De Duitse naam is Purpur-Sommerwurz. Purpur betekent natuurlijk "purper" en Sommerwurz is voor mij nog onbekend.

De Spaanse naam is mij onbekend. Ik heb verscheidene namen gevonden maar weet niet welke de meest gebruikte is. 

In Spanje kent men minstens vier namen voor elke plant. De algemene volksnaam, de Catalaanse naam (Provincie in Noord+Oost Spanje tegen de Pyreneeën aan), de Gallische naam (provincie in Noord-West-Spanje) en de Baskische naam (provincie in West-Spanje tegen de Pyreneeën aan). Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt,

De Italiaanse naam. Succiamele azzurro. Alle soorten Bremraap heten in Italië Succiamele. Dit woord bestaat uit twee delen. Succia komt van Succhiare dat "zuigen" betekent. De sappen worden als het ware omhoog gezogen (parasiteren op). Mele betekent "appel". Waarom is mij nog niet bekend. Azzurro betekent "blauw", naar de kleur van de bloemen.

Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Zweedse naam is Röllikesnyltrot. Deze naam bestaat uit twee delen. Röllikes komt van röllika en betekent Achillea millefolium omdat deze plant vaak parasiteert op het Duizendblad. Snyltrot komt van Snyltgåst wat "parasiet"betekent. Rot betekent "wortel".

Voor de verspreiding van Blauwe bremraap in Zweden zie deze kaart.

De Noorse naam is Rylliksnylterot. Rylliks komt van Ryllik en betekent "duizendblad". Snylterot bestaat uit twee delen. Snylte betekent "parasiet/klaploper" en Rot betekent "wortel".

De Deense naam is Røllike-Gyvelkvæler. Røllike betekent "duizendblad". Gyvelkvæler bestaat uit twee delen. Gyvel betekent "brem" en Kvæler komt van kvæle en betekent "wurgen/stikken".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige plaatsen op droge, matig voedselrijke, neutrale tot basische, meestal omgewerkte, zandig-kleiige en vaak iets verdichte grond. Blauwe bremraap woekert o.a. op Duizendblad, Duinaveruit en op alsemsoorten.

Groeiplaats
Zeeduinen (duingrasland, grazige of iets omgewerkte grond, langs duinwegen en op oude zanddijkjes om voormalige duinakkertjes, bouwterreinen in kustplaatsen, bij oude zeedorpen en sinds lang bestaande grasvelden), rivierduinen, rivierdijken, grasland (ruig hooiland, uiterwaarden en droog neutraal grasland), bermen, enigszins ruderale plaatsen en langs spoorwegen (spoorwegterreinen, aangevoerd met duinzand).

Verspreiding

Nederland
Zeldzaam in de Hollandse duinen tussen Bergen en Goeree en zeer zeldzaam in het rivierengebied.

Vlaanderen
Zeer zeldzaam in het kustgebied. Elders uiterst zeldzaam.

Wallonië
Zeer zeldzaam in Lotharingen en in de Viroinvallei.

Wereld
Zuidwest-Azië, Noordwest-Afrika en Zuid-, Midden-, Oost- en West-Europa. Noordelijk tot in Nederland, Zuid-Engeland en Denemarken en oostelijk tot in de Kaukasus en Oekraïne.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring.

Verspreiding Orobanche purpurea

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten