Parietaria judaica

Algemeen

Heel deftig gezegd is Glaskruid een urbane soort. In normale woorden: deze soort is gewoon in de stad te vinden (Urbane is afgeleid van het Latijnse Urbs wat "stad"betekent.) Het is een aparte gewaarwording om zo'n zeldzame plant in de stad te vinden. Want zowel Groot glaskruid als Klein glaskruid (Parietaria judaica) staan te boek als zeldzaam. De naam Groot is puur ter onderscheid. Er bestaat namelijk ook een Groot glaskruid (Parietaria officinalis).  Deze twee planten verschillen nauwelijks en zijn alleen te zien een in goede flora. Sterker nog, als Klein glaskruid op een plek gaat groeien waar meestal alleen Groot glaskruid voorkomt. Gaat Klein glaskruid qua vorm én grootte lijken op Groot glaskruid. De pollen van de plant wekken soms een allergische reactie op bij mensen die er gevoelig voor zijn. Klein Glaskruid bloeit in Mei tot en met Oktober. Van dat bloeien moet men niet te veel voorstellen. Glaskruid is familie van de Brandnetels (Urticaceae) en zo bloeit hij dus ook. Samen met Grooot glaskruid zijn dit de enige twee Glaskruidsoorten (Paritaria) die in Nederland in het wild voor komen.

Verklaring Wetenschappelijke naam

Parietaria komt van Paries (latijn) en betekent "muur". Dit omdat deze plant in staat is op een zeer droge muur goed te groeien.

Judica betekent “Palestina”. In deze streek beschreef Carl Linnaeus in 1756 voor het eerst deze soort.

Namen in andere talen

  • English:  Pellitory-of-the-Wall
  • Français: Pariétaire des murs
  • Deutsch:
  • Espanõl:
  • Italiano: Vetriola minore
  • Svenska: Grenig väggört
  • Norsk:
  • Dansk: Nedliggende Springknap

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Pellitory-of-the-wall. Er bestaat ook een Eastern Pellitory-of-the-wall (Groot glaskruid). Dit is de Oostelijke variant van Glaskruid bedoeld. Deze komt van origine uit Zuidwest-Azië. Het Klein glaskruid (Parietaria judaica) komt uit het Middellandse zeegebied en de Verenigde staten. Pellitory is waarschijnlijk afgeleid van de eerste wetenschappelijke naam, Parietaria. Of-the-wall betekent gewoon "van de muur" vanwege de bodem waar de plant graag groeit.

Voor de verspreiding van Parietaria judaica in Engeland zie deze kaart.

De Franse naam is Pariétaire de Judée. Dit is de Franse benaming voor de volledige wetenschappelijke naam.

De Duitse naam is Mauer-Glaskraut. Dit betekent "muur glaskruid". Aangezien Glaskruid altijd op oude stadsmuren te vinden is is deze naam puur ter onderscheid van Groot glaskruid (Parietaria officinalis). Dit heet in Duitsland Aufrechtes Glaskraut.

De Spaanse naam is Hierba del muro: Dit betrekent "kruid van de muur".

De Italiaanse naam is Vetriola minore. Vetriola komt van Vetriolo en betekent "zwavelzuur".  Vitriool is een verouderde synoniem voor zwavelzuur, die etymologisch teruggaan op het Latijnse vitreus (en het Laat-Latijnse vitreolus), dat zoveel betekent "als vervaardigd uit glas" (te vergelijken met het Engelse vitreous, dat "glasachtig" betekent). Het verwijst naar de glasachtige glans die zowel zuiver zwavelzuur als de ervan afgeleide minerale verbindingen, de sulfaten, gemeenschappelijk hebben. Tot een paar jaar geleden werd deze plant vaak gebruikt om de binnenkant van flessen en flacons schoon te maken dankzij de microscopische haren op de stengelbladeren. Minore betekent "kleinere". Dit is puur ter onderscheid. Het Groot glaskruid heet in Italië Vetriola comune. Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. De hier genoemde naam kan ook nog varianten hebben.

De Zweedse naam is Grenig väggört: Vanlig betekent "vertakt". Dit is ter onderscheid. Het Groot glaskruid heet in Zweden Vanlig väggört. Vägg betekent "muur" en Ört/eurt/urt is de Scandinavische term voor "kruid",  Dus "vertakt muurkruid".

Voor de verspreiding van Parietaria judaica in Zweden zie deze kaart.

De Noorse naam is Blidnesle. Dit betekent "zachte brandnetel".

De Deense naam is Nedliggende Springknap. Dit betekent "liggende springknop". Deze plant Deze plant onderscheidt zich met Groot glaskruid dat de gehele plant iets meer liggend is. Het woord Springknop is als volt te verklaren. De 4 opgerolde rijpe meeldraden springen uit het bloemdek en slingeren, net als bij de Brandnetels, hun pollen de lucht in. In Denemarken is het Klein glaskruid heel zeldzaam

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige tot halfbeschaduwde plaatsen op matig droge tot vochtige, voedselrijke, met name stikstofrijke, doorlatende grond en op kalkrijke, stenige plaatsen.

Groeiplaats
Oude muren (bijv. ruïnes, kaden, kerken, kastelen en stadsmuren), rotsen, soms tussen straatstenen, onder heggen en in tuinen.

Verspreiding

Nederland
Zeldzaam in het rivierengebied, voornamelijk in stedelijke gebieden. Elders zeer zeldzaam.

Vlaanderen
Zeldzaam in stedelijke gebieden, langs rivieren en in het kustgebied.

Wallonië
Zeldzaam in de Kalkstreek.

Wereld
Het Middellandse-Zeegebied, Zuidwest-Azië en West-Europa. Noordelijk tot in Schotland.

Blog

Op de site Stadsplanten staat een interessant artikel over deze plant.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring

Verspreiding Parietaria judaica

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's