Prunella vulgaris

Algemeen

Meestal houd ik mij niet bezig met volksnamen maar de naam bijenkorfje vind ik wel erg toepasselijk voor deze plant. Ik zou persoonlijk niet zo snel een andere plant weten die deze naam ook verdient. Naast de zeldzame Grote brunel (Prunella grandiflora) is de Gewone brunel de enige Prunella soort die in het wild voorkomt in Nederland. Gewone brunel bloeit in Mei tot en met de herfst.

Verklaring Wetenschappelijke naam

De officiële wetenschappelijke naam is Prunella vulgaris L.

Prunella is Latijn en betekent letterlijk "kleine pruim". Een mogelijke verklaring is dat de stengelbladeren van deze plant op die van een Prunus lijken.

Vulgaris (latijn) betekent gewoon. De plant komt/kwam veel voor.

Meestal staat er achteraan de wetenschappelijke naam een afkorting. Dit is de afkorting van een wetenschapper/botanicus die deze plant deze plant heeft ontdekt/verzameld en tot details heeft beschreven. Soms staat er een tweede afkorting. Dan heeft een andere wetenschapper/botanist de plant nog beter  beschreven en iets gewijzigd. De eerste naam komt dan tussen haakjes te staan. In dit geval is dit L. Dit staat voor Carl Linnaeus

Namen in andere talen

  • English: Selfheal
  • Français: Brunelle commune, Herbe au charpentier
  • Deutsch: Kleine Braunelle
  • Espanõl: Consuelda menor
  • Italiano: Prunella comune
  • Svenska: Brunört
  • Norsk: Blåkoll
  • Dansk: Almindelig brunelle

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Selfheal. Dit betekent "zelfhelend". Brunel staat al eeuwen bekend om zijn geneeskrachtige werking. Eigenlijk kwam er het er op neer dat als je gewond neer viel en deze plant was in de buurt had je veel geluk.

Voor de verspreiding van Gewone brunel in Engeland zie deze kaart.

De Franse naam is Brunelle commune. Dit is de Franse benaming voor de volledige wetenschappelijke naam.

De Duitse naam is Kleine Braunelle. Dit betekent "kleine Braunelle". Het Kleine is ter onderscheid. Er bestaat namelijk ook een Grote brunel (Prunella grandiflora). Voor de verklaring van Braunelle zie de Nederlandse naam.

De Spaanse naam is Consuelda menor. Consuelda betekent "smeerwortel" en Menor betekent "klein/jongste". Waarom deze plant zo heet is mij onbekend. Gek genoeg hebben twee planten, deze en Gewone smeerwortel (Symphytum officinale) bijna dezelfde naam. Ze zijn/waren beide medicinaal interessant maar zijn absoluut geen familie van elkaar.

In Spanje kent men minstens vier namen voor elke plant. De algemene volksnaam, de Catalaanse naam (Provincie in Noord+Oost Spanje tegen de Pyreneeën aan), de Gallische naam (provincie in Noord-West-Spanje) en de Baskische naam (provincie in West-Spanje tegen de Pyreneeën aan). Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Italiaanse naam is Prunella comune. Dit is de Italiaanse benaming voor de volledige wetenschappelijke naam.

Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Zweedse naam is Brunört. Dit betekent "bruinkruid". Het Bruine wordt weer uitgelegd bij de Nederlandse naam. Ört/eurt/urt is de Scandinavische term voor "kruid". 

Voor de verspreiding van Gewone brunel in Zweden zie deze kaart.

De Noorse naam is Blåkoll. Blå betekent blauw. De bloemen nijgen naar de kleur paars. Het Noorse woorden boek beschrijft het als volgt "met de kleur als wolkenloze lucht (in het spectrum geplaatst tussen groen en paars). Dit zelfde woordenboek zegt over Koll het volgende "(bovenste deel van) het hoofd, bovenste gewelfde deel van de hoed, ronde (achtige) stapel, heuveltje of bergtop, kegelvormige rakel in hop, plant met de bloemen verzameld in een dichte top.

De Noorse naam is Blákolla. Als de dit vertaald betekend het letterlijk "blauwe kijken", maar waarom is mij onbekend.

De Deense naam is Almindelig brunelle. Dit betekent "algemene Brunelle". In verscheidene talen komt de verklaring terug.

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige tot soms licht beschaduwde plaatsen op vochtige, matig voedselrijke grond, vaak min of meer verdichte, zwak zure tot kalkhoudende grond (leem, zand, zavel, veen en lichte klei).

Groeiplaats
Bermen, grasland (gazons en licht bemest weiland), zeeduinen (grazige duinvalleien), afgravingen (leemgroeven), bossen (langs bospaden), akkers, waterkanten, ingezakte molshopen en glooiingen.

Verspreiding

Nederland
Algemeen.

Vlaanderen
Algemeen.

Wallonië
Algemeen.

Wereld
Gematigde en koele streken op het noordelijk halfrond. Elders ingeburgerd.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring

Verspreiding Prunella vulgaris

 

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's