Sedum jdp


Algemeen

Wit vetkruid is inheems (hij kwam hier altijd al voor) en van origine best wel zeldzaam. Maar omdat de plant een gewilde rotstuinplant is komt hij steeds vaker voor. Ook wordt de plant erg veel toegepast op "groene" daken. En aangezien Wit vetkruid en veel andere Sedumsoorten geen hoge eisen stellen aan de grondsoort verwildert de plant snel. Dus de waarneming tussen een verwilderde of aangeplante en een echt wilde plant is moeilijk. Wit vetkruid bloeit in Juni en Juli.

Er komen minstens 5 soorten Vetkruiden (Sedum) in het wild voor in Nederland:

Verklaring wetenschappelijke naam

De officiële wetenschappelijke naam is Sedum album L.

Er zijn twee verklaringen voor het woord Sedum:

  1. De naam Sedum komt van Sedare (Latijn) en betekent "afhouden/afvoeren". Dit omdat vroeger het bijgeloof was dat de plant donder en bliksen kon afweren (afhouden/afvoeren).
  2. De naam Sedum komt van Sedeo (Latijn) en betekent "zitten". Dit omdat de plant schijnbaar zonder enig verband op rotsen/daken groeit.

Album komt van Albus (Latijn) en betekent "wit", natuurlijk de kleur van de bloem.

Meestal staat er achteraan de wetenschappelijke naam een afkorting. Dit is de afkorting van een wetenschapper/botanicus die deze plant deze plant heeft ontdekt/verzameld en tot details heeft beschreven. Soms staat er een tweede afkorting. Dan heeft een andere wetenschapper/botanist de plant nog beter  beschreven en iets gewijzigd. De eerste naam komt dan tussen haakjes te staan. In dit geval is dit L. Dit staat voor Carl Linnaeus

Namen in andere talen

  • English: White Stonecrop
  • Français: Orpin blanc
  • Deutsch: Weiße Fetthenne
  • Espanõl: Uva de gato
  • Italiano: Borracina bianca
  • Svenska: Vit fetknopp
  • Norsk: Kvitbergknapp
  • Dansk: Hvid Stenurt

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is White Stonecrop Wit wordt bij de verklaring van de Nederlandse naam. Stonecrops (Vetkruiden) zijn in staat om op min of meer kale stenen ondergronden te groeien. Door de dikke bladeren van de plant kunnen ze prima water vasthouden om zo aan genoeg voedingsstoffen te komen. De huidmondjes in de bladeren zijn zoals bij veel vetkruiden alleen 's nachts geopend om gedurende de hete en droge dag verlies van vocht te minimaliseren.

De Franse naam is Orpin blanc Orpin is afgeleid van Orpiment of Auripigmentum. Aurus (Latijn) betekent "goud" en Pigmentum (Latijn) betekent "kleurstof", vanwege de gouden glans van het mineraal arseen sulfide. Als gele verfstof was het ook bekend onder de naam Operment. Meestal is een Sedum geel van kleur vandaar deze naam (blanc=wit).

De Duitse naam is Weiße Fetthenne. Dit betekent letterlijk "witte vetkip". Die vette kip is een (voor sommige ondankbare/vreemde) algemene naam voor het geslacht Sedum. Het vette is een vergelijking met de vlezige plant. Sedums zijn succulenten. Dat wil zeggen dat zij water in hun bladeren kunnen opslaan. Over de kip/hen heb ik nog niets kunnen vinden dus dit is nog onbekend. De kleur "wit" geeft aan om welke soort Sedum het gaat. De Hemelsleutel (Hylotelephium telephium subsp. telephium) heet bijv. purpur-Fetthenne

De Spaanse naam is Uva de gato. De exacte betekenis van dit woord is mij onbekend want als je op internet dit woord vertaald krijg je als resultaat "kattendruiven"??

In Spanje kent men minstens vier namen voor elke plant. De algemene volksnaam, de Catalaanse naam (Provincie in Noord+Oost Spanje tegen de Pyreneeën aan), de Gallische naam (provincie in Noord-West-Spanje) en de Baskische naam (provincie in West-Spanje tegen de Pyreneeën aan). Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Italiaanse naam is Borracina bianca. Wat Borracina betekent is mij onbekend. Als je Borracina in Google opzoekt vind je vaak dat Borracina "muurpeper" betekent. Eigenlijk klopt dit wel want Hemelsleurtel behoort tot dezelfde familie. Muurpeper (Sedum acre) heet bijv. Borracina acre. Bianca betekent "wit".

Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Zweedse en Noorse naam is min of meer gelijk, Vit fetknopp/Kvitbergknapp. Dit betekent "witte vetknop/witte bergknop". Met de Vetknop wordt de bloemknop bedoeld, voordat deze gaat bloeien (met witte bloemen!). Met Berg wordt weer de stenen ondergrond bedoeld wat de voorkeurs plaats is van de plant. De uitleg voor Knop staat bij de Zweedse naam.

De Deense naam is Hvid Stenurt. Hvit betekent "wit". Sten betekent "steen" en Ört/eurt/urt is de Scandinavische term voor "kruid", dus "wit steenkruid".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige, warme, open plaatsen (pionier) op droge, voedselarme, al of niet kalkhoudende, meestal stenige grond (omgewerkte zandgrond, mergel en stenige plaatsen).

Groeiplaats
Grasland (kalkgrasland en gazons), bermen (o.a. langs autowegen), dijken, kalkhellingen, langs spoorwegen (spoorwegterreinen), waterkanten (op stenen beschoeiingen langs rivieroevers, o.a. langs de Maas), ruderale plaatsen, oude muren, puinhellingen, rotsrichels, steenglooiingen, spleten van basaltglooiingen, zeeduinen (omgewerkte grond en mosduinvegetaties nabij bebouwing) en begraafplaatsen.

Verspreiding

Nederland
Vrij zeldzaam in het rivierengebied en in stedelijke omgeving en zeldzaam in Zuid-Limburg. Elders vaak verwilderd.

Vlaanderen
Vrij algemeen in het Maasgebied en aan de Westkust. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam en meestal alleen verwilderd.

Wallonië
Algemeen ten zuiden van de lijn Samber en Maas (Maasdistrict). Elders zeldzamer.

Wereld
In Zuidwest-Azië, Noord-Afrika en Zuid- en Midden-Europa. Noordelijk tot in Zuid-Scandinavië.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring

Verspreiding Sedum album

Verspreiding Wit vetkruid

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten