Senecio vulgaris

Algemeen

Klein kruiskruid komt echt overal voor. Niet zo verrassend als je naar het verspreidingskaartje kijkt. Maar extra opvallend is dat deze plant het hele jaar voor komt. Dus van Januari tot en met December. En dat is bij bijna geen enkele plant te zeggen!

Er komen minstens 11 soorten Kruiskruiden (Senecio) in Nederland in het wild voor:

  • Bezemkruiskruid (Senecio inaequidens) - Algemeen
  • Boskruiskruid (Senecio sylvaticus) - Algemeen
  • Jakobskruiskruid (Jacobaea vulgaris/Senecio jacobaea) - Algemeen
  • Klein kruiskruid (Senecio vulgaris) - Algemeen
  • Kleverig kruiskruid (Senecio viscosus) - Algemeen
  • Moerasandijvie (Tephroseris palustris/Senecio congestus) - Algemeen
  • Moeraskruiskruid (Senecio paludosus) - Vrij zeldzaam
  • Rivierkruiskruid (Senecio fluviatilis/sarracenicus) - Zeldzaam
  • Schaduwkruiskruid (Senecio ovatus) - Zeldzaam
  • Viltig kruiskruid (Jacobaea erucifolia/Senecio erucifolius) - Algemeen
  • Waterkruiskruid (Jacobaea aquatica/Senecio aquaticus) - Algemeen

Op de website van Flora van Nederland is een Videodeterminatie van deze plant te zien.

Verklaring

De officiële wetenschappelijke naam is Senecio vulgaris L.

Senecio komt van Senex (Latijn) en betekent "grijsaard" Dit omdat de bloemen na de bloei zaden vormen die aan de bovenkant grijs zaadpluis hebben. Dit lijkt op het haar van een grijsaard.

Vulgare (Latijn) betekent "gewoon". Eigenlijk is dit ter onderscheid van andere Kruiskruidsoorten.

Meestal staat er achteraan de wetenschappelijke naam een afkorting. Dit is de afkorting van een wetenschapper/botanicus die deze plant deze plant heeft ontdekt/verzameld en tot details heeft beschreven. Soms staat er een tweede afkorting. Dan heeft een andere wetenschapper/botanist de plant nog beter  beschreven en iets gewijzigd. De eerste naam komt dan tussen haakjes te staan. In dit geval is dit L. Dit staat voor Carl Linnaeus

Namen in andere talen

  • English: Common groundsel
  • Français: Séneçon commun
  • Deutsch: Gemeines Greiskraut
  • Espanõl: Senecio común, Hierba cana
  • Italiano: Senecione comune
  • Svenska: Korsört
  • Norsk: Åkersvineblom
  • Dansk: Almindelig Brandbæger

verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Common groundsel: Dit betekent "gewone groundsel". Het gewone is vanwege het feit dat Kruiskruid zeer algemeen is en het gehele jaar voorkomt. Groundsel is een algemene Engelse naam voor Kruiskruiden en alle ondersoorten. De naam Groundsel is zeer oud. Het komt van het Anglo Saxische Groundeswelge. Dit betekent letterlijk "grondverzwelger" refererend aan de snelle manier van verspreiden van deze soort.

Voor de verspreiding van Klein kruiskruid in Engeland zie deze kaart.

De Franse naam is Séneçon commun. Dit beteken "algemene senecio". Dit is een combinatie tussen het woord Algemeen en de eerste wetenschappelijke naam.

De Duitse naam is Gemeines Greiskraut. Dit betekent "algemeen grijskruid". Het woord Grijskruid wordt bij de zowel de Nederlandse als de wetenschappelijke verklaring uitgelegd.

De Spaanse naam is Hierba cana. Dit betekent "grijs kruid". Het is de Spaanse benaming voor het eerste gedeelte van de wetenschappelijke naam. Maar er zijn veel meer Senesio-soorten. Kennelijk is dit de oersoort Senecio.

In Spanje kent men minstens vier namen voor elke plant. De algemene volksnaam, de Catalaanse naam (Provincie in Noord+Oost Spanje tegen de Pyreneeën aan), de Gallische naam (provincie in Noord-West-Spanje) en de Baskische naam (provincie in West-Spanje tegen de Pyreneeën aan). Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Italiaanse naam is Senecione comune, en betekent ook weer "algemene senecio". Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. De hier genoemde naam kan ook nog varianten hebben.

Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Zweedse naam is Vanlig korsört. Vanlig betekent  "algemeen/gewoon". Kort betekent "kruis". Ört/eurt/urt is de Scandinavische term voor "kruid", dus " gewoon kruiskruid".

Voor de verspreiding van Klein kruiskruid in Zweden zie deze kaart.

De Noorse naam is Åkersvineblom. Dit betekent "akker zwijnen bloem". Het woord Svineblom is de algemene Noorse naam voor de composietenfamilie (Compositae of Asteraceae: beide botanische namen zijn toegestaan).

De Deense naam is Almindelig Brandbæger. Dit betekent "algemene brandbeker". Het woord Brandbaeger is een algemeen Deens woord dat gebruikt wordt om een Senecio soort aan te duiden. Bij alle Senecio-soorten hebben de puntige schutbladen van de bloemkorf (de "beker" waar de bloem in zit) een zwart "aangebrand" uiteinde.

Verspreiding & Ecologie

Ecologie

Bodem
Zonnige, open plaatsen (pionier) op droge tot vochtige, voedselrijke, humushoudende, zwak zure tot kalkrijke grond (alle grondsoorten).

Groeiplaats
Omgewerkte grond, zeeduinen (o.a. in vlierbosjes), waterkanten (greppels), puin, kapvlakten, plantsoenen, in de voegen van bestrating, (sterk verweerde) oude muren, bermen (open plekken), wegranden, nieuwe dijken, perken, moestuinen, akkers, stoepranden en stortterreinen. De variëteit Senecio vulgaris var. hybernicus vind je het meest nabij spoorwegterreinen.

Verspreiding

Nederland
Zeer algemeen.

Vlaanderen
Zeer algemeen, maar iets minder talrijk in de Kempen.

Wallonië
Algemeen, maar iets minder talrijk in de Ardennen.

Wereld
Oorspronkelijk uit Europa. Nu in alle werelddelen, in streken met een gematigd klimaat.

Planten in het nieuws

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring.

Verspreiding Senecio vulgaris

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's