Soleirolia soleirolii

Algemeen

Slaapkamergeluk is misschien wel het minst opvallende plantje van Nederland maar toch wel heel erg zichtbaar. De bloemetjes zijn erg klein (millimeter werk) en de blaadjes ook. Deze laatste lijken trouwens erg op kroos vind ik persoonlijk. Toch kan Slaapkamergeluk een aardig oppervlak bestrijken (zie foto's). Maar veel mensen lopen het plantje voorbij met het idee dat het wel mos is of iets dergelijks. Maar zoals bij veel planten, van dichtbij prachtig!  Slaapkamergeluk komt oorspronkelijk uit het westelijk deel van het Middellandse Zeegebied en is als verwilderde sier- en kamerplant wereldwijd verspreid. De plant is de enige soort in het geslacht Soleirolia. Slaapkamer geluk bloeit in Juli tot en met September.

Verklaring Wetenschappelijke naam

Een wetenschappelijke naam word niet zomaar gegeven. Iedereen (wetenschappers, floristen, liefhebbers etc.) moet tenslotte weten dat het over dezelfde plant gaat. Botanische nomenclatuur is de formele naamgeving van planten. Deze wordt geregeld door de International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants (ICN of ICNafp), een wetboek dat de wetenschappelijke namen van algen, schimmels en planten regelt.

Deze heet zo sinds het Internationaal Botanisch Congres in Melbourne in 2011, dat tot de naamswijziging besloot. Tot die tijd heette dit wetboek de International Code of Botanical Nomenclature (ICBN). In 1905 heeft het Internationaal Botanisch Congres van Wenen besloten om de publicatie van de eerste druk van Species plantarum te kiezen als het beginpunt van de moderne nomenclatuur voor planten. Dat betekent dat alle namen van vóór dit werk van Linnaeus niet meetellen, ook als die namen de vorm van een tweedelige naam hebben. Overige informatie staat op deze Wiki-pagina.

De officiële wetenschappelijke naam is Soleirolia soleirolii (Req.) Dandy

Deze wetenschappelijke naam is onlosmakelijk verbonden met de naamgevers van de plant.

Meestal staat er achteraan de wetenschappelijke naam een afkorting. Dit is de afkorting van een wetenschapper/botanicus die deze plant heeft ontdekt/verzameld en tot details heeft beschreven. Soms staat er een tweede afkorting. Dan heeft een andere wetenschapper/botanist de plant nog beter beschreven en iets gewijzigd. De eerste naam komt dan tussen haakjes te staan. In dit geval is dit Req. en Dandy

De eerste beschrijving van de plant als Helxine soleirolii werd in 1825 gepubliceerd door de Franse botanicus Esprit Requien. Daar staat Req. dus voor. Esprit Requien was een Franse natuuronderzoeker (6 mei 1788 - 30 mei 1851). Hij was vooraanstaand botanicus , paleontoloog en malacoloog (de studie van weekdieren) en was een van de beroemdste natuuronderzoekers van de 19e eeuw.  Requien wijdde zich al op jonge leeftijd aan de botanie, stelde de eerste botanische inventaris van Corsica samen en richtte een herbarium op dat snel internationale faam verwierf. Het wordt beschouwd als het vijfde grootste in Frankrijk en is tot op de dag van vandaag een essentieel naslagwerk. Hij stelde een interessante verzameling brieven samen, die nu bewaard worden in de Ceccano Mediatheek in Avignon. Requien, een pionier in de fytosociologie , beschreef de vegetatie van de Mont Ventoux en was zeer actief betrokken bij de botanische tuin. Hij was verantwoordelijk voor de ontdekking van talloze taxa en stelde een belangrijke referentiecollectie samen, die hij in 1840 naliet aan de directie van het Muséum Calvet : een herbarium met 300.000 exemplaren en een groot aantal fossielen , kristallen, opgezette dieren, evenals exemplaren verzameld met Jean-Henri Fabre (1823-1915), die van 1866 tot 1873 conservator van het museum zou zijn. Deze collectie vormde de basis voor het natuurhistorisch museum van Avignon, dat nu zijn naam draagt ​​( Muséum Requien)

De naam Helxine soleirolii word nog regelmatig aangehouden als de officiële wetenschappelijke naam. Requien eerde daarmee Soleirol, die plantenspecimens had verzameld nabij Cervione op Corsica. Pas in 2019 toonden Patrick Bungener en Daniel Jeanmonod in de publicatie Candollea aan dat van de twee broers Soleirol alleen de oudste, Henri-Augustin Soleirol, het plantmateriaal op Corsica had verzameld, en dat daarom hij, Henri-Augustin Soleirol, en niet Joseph François Soleirol, de ontdekker van deze plantensoort was, en dat zijn naam vereeuwigd werd in de geslachtsnaam en de soortnaam.

Omdat de naam Helxine al door Carl Linnaeus was gegeven aan een compleet andere plantensoort, namelijk een lid van de duizendknoopfamilie (Urticaceae), moest de soort Soleirolia een nieuwe geslachtsnaam krijgen. De Franse botanicus Charles Gaudichaud-Beaupré creëerde deze in 1830, ter ere van Henri-Augustin Soleirol (1792–1860). De combinatie Soleirolia soleirolii werd uiteindelijk gevormd door James Edgar Dandy in 1965. Hier staat Dandy dus voor. 

James Edgar Dandy (24 september 1903 – 10 november 1976) was een Britse botanicus en conservator plantkunde bij het British Museum (Natural History) tussen 1956 en 1966. Hij was een wereldberoemde specialist op het gebied van het plantengeslacht Potamogeton (Fontijnkruiden) en de familie Magnoliaceae (Magnolia-soorten). Dandy werd verkozen tot erelid van de Royal Horticultural Society en tot erelid van de Botanical Society of the British Isles . Het geslacht Dandya werd ter ere van Dandy naar hem vernoemd.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring

Bevruchting en verspreiding

Slaapkamergeluk is eenhuizig , dus zowel mannelijke als vrouwelijke delen in één huis. De zijdelingse bloeiwijzen bevatten elk slechts één bloem. Vrouwelijke bloemen worden gevormd in het onderste deel van de stengel en mannelijke bloemen in het bovenste deel. De mannelijke bloemen hebben vier vrije bloemblaadjes , vier meeldraden en een steriele, omgekeerd eivormige stamper. Gek genoeg heb ik nog nergens gelezen dat zelfbestuiving plaats vind, wat natuurlijk logisch is als er geen insecten bestuiving plaats vind. Want de verspreiding gaat uitsluitend vegetatief.

Namen in andere talen

  • Frysk: ?
  • English: Mind-your-own-business
  • Français: Helxine de Soleirol
  • Deutsch: Bubikopf
  • Espanõl: ?
  • Italiano: Soleirolia
  • Svenska: Hemtrevnad
  • Norsk: Soleirolia soleirolii
  • Dansk: Husfred

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Mind-your-own-business. Dit betekent "bemoei je met je eigen zaken". Een echte etymologische verklaring is er niet. Persoonlijk ervaar ik deze naam als de negatieve verrsie van de Nederlandse naam Slaapkamergeluk. Zo een beetje als "bemoei je er niet mee, ik kom er toch wel (ik groei overal). Een beetje als een boze puber. Mind-your-own-business is een van de vele Engelse namen voor dit plantje. Andere zijn baby's tears, angel's tears, peace in the home, bits and pieces, bread and cheese, Corsican creeper, Corsican curse, friendship plant, mind-your-own-business, pollyanna vine, Paddy's wig, and mother of thousands.

Voor de verspreiding van Slaapkamergeluk in Engeland zie deze kaart.

De Franse naam is Helxine de Soleirol. Een echte Franse naam is er niet. Dit is de oude wetenschappelijk naam. Voor uitleg zie die pagina.

De Duitse naam is Bubikopf. Dit betekent "babytranen". Een precieze verklaring kon ik niet vinden maar ik kom mij Slaapkamergeluk als hangplant wel voorstellen. Die kleine stengelblaadjes hangend naar beneden als 'babytranen'.

Voor de verspreiding van Slaapkamergeluk in Duitsland zie deze kaart.

De Spaanse naam is mij onbekend.

De Italiaanse naam is Soleirolia. Dit is de Italiaanse benaming voor de wetenschappelijke naam.

De Zweedse naam is Hemtrevnad. De exacte vertaling weet ik niet maar persoonlijk zou ik het vertalen met "thuis comfort". Dus een plantje dat het binnen (thuis, in de slaapkamer) prima doet.

Voor de verspreiding van Slaapkamergeluk in Zweden zie deze kaart.

De Noorse naam is Soleirolia soleirolii. In Noorwegen (en de andere Scandinavische landen) is Slaapkamergeluk zo zeldzaam dat de volledige wetenschappelijke naam word aangehouden.

De Deense naam is Husfred. Dit betekent "huisvrede". Deze naam heeft ongeveer de zelfde strekking als de Zweedse naam.

Ecologie & Verspreiding

Slaapkamergeluk staat op beschaduwde, vochtige tot natte, goed doorlatende en humeuze, stenige plaatsen. Het overblijvende, kruipende en matvormende plantje groeit in het gebied van herkomst op en tussen rotsen, op beschaduwde oevers van bosbeken en is elders als adventief ingeburgerd in het stedelijk gebied en daar beperkt tot stegen en straatjes, tuingangen en binnentuinen, hofjes en vergelijkbare standplaatsen. Het sterk woekerende, eenhuizige plantje met kleine, eenslachtige en witroze bloemetjes plant zich in ons land uitsluitend vegetatief voort en komt oorspronkelijk uit het westelijk deel van het Middellandse Zeegebied en is als sier- en kamerplant wereldwijd verspreid. In Nederland is de soort recent op veel plaatsen ingeburgerd in het urbaan district. Het taxon blijft ’s winters groen maar is niet bestand tegen strenge vorst; eenmaal gevestigd is de plant moeilijk in bedwang te houden aangezien ieder afgebroken stukje van de draaddunne stengels in staat is weer nieuwe plantjes te vormen.

CC-BY-SA 3.0 René van Moorsel & Niko Buiten, 2015

Bron: Wilde-planten.nl / Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Verspreiding Slaapkamergeluk

Verspreiding Slaapkamergeluk

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's