Sparganium erectum

Algemeen

Omdat ik niet wist wat ik nu zag op bovenstaande foto heb ik Floron gemaild en kreeg het volgende antwoord: "De onderste grote cirkel omcirkeld een vrouwelijke bloeiwijze (ook wel hoofdje genoemd). De middelste cirkel is een bloeiende mannelijke bloeiwijze (hoofdje) en in de bovenste cirkel zit een mannelijke bloeiwijze in de knop. De mannelijke bloeiwijzen zitten boven de vrouwelijke. De vrouwelijke hoofdjes rijpen eerder dan de mannelijke hoofdjes. De planten kunnen zich ook zelfbestuiven. Het stuifmeel uit de vroegst bloeiende mannelijke bloeiwijzen dat naar beneden valt kan de laatst bloeiende vrouwelijke bloeiwijzen bestuiven. Die bolvormige "egelskoppen" zijn dus de uitgebloeide vrouwelijke bloeiwijzen met de vruchtjes. Er komen ook nog de Kleine egelskop (Sparganium emersum) en de veel zeldzamere Kleinste egelskop (Sparganium natans) voor in Nederland.

Er komen minstens 4 soorten Egelskop (Sparganium) in het wild voor in Nederland:

Verklaring Wetenschappelijke naam

De officiële wetenschappelijke naam is Sparganium erectum L.

Sparganium (Grieks) en betekent "windsel, band of lint". Dit heeft betrekking op de lintvormige bladeren van deze plant.

Erectum (Latijn) betekent rechtopstaand. Het is een rechtopstaande plant (er is ook een drijvende variant).

Meestal staat er achteraan de wetenschappelijke naam een afkorting. Dit is de afkorting van een wetenschapper/botanicus die deze plant deze plant heeft ontdekt/verzameld en tot details heeft beschreven. Soms staat er een tweede afkorting. Dan heeft een andere wetenschapper/botanist de plant nog beter  beschreven en iets gewijzigd. De eerste naam komt dan tussen haakjes te staan. In dit geval is dit L. Dit staat voor Carl Linnaeus.

Namen in andere talen

  • English: Branched bur-reed
  • Français: Rubanier à feuilles étroites
  • Deutsch: Aufrechter Igelkolben
  • Espanõl:
  • Italiano:  Coltellaccio maggiore 
  • Svenska: Stor igelknopp
  • Norsk: Kjempe-piggknopp
  • Dansk: Grenet Pindsvineknop

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Branched bur-reed. Letterlijk betekent dit "vertakte puntachtige-rietstengel". Dit komt nogal vreemd over dus hier is een uitleg nodig. Hét verschil met de Grote egelskop (Sparganium erectum), die erg veel op Kleine egelskop lijkt, is dat deze unbrachned=onvertakt is. Aan deze "riet" achtige stengel zitten een soort "stekel/puntachtige" bloemen/vruchtjes (het Bur-reed woord). Het woord Reed" kan ook slaan op de smalle bladeren van de plant. Geen enkele Egelskop-soort is familie van Riet.

Voor de verspreiding van Grote brandnetel  in Engeland zie deze kaart.

De Franse naam is Rubanier à feuilles étroites. Dit betekent "Rubanier met smalle bladeren". Een Rubanier was een vlechter die gebruik maakte van o.a. de bladeren van Egelskop om er manden e.d. van te vlechten.

De Duitse naam is Aufrechter Igelkolben. Dit betekent "rechtopstaande egelskop". Het is eigenlijk een combinatie van het tweede gedeelte van de wetenschappelijke naam en het tweede gedeelte van de Nederlandse naam.

De Spaanse naam is Platanaria. De betekenis hiervan is mij onbekend.

In Spanje kent men minstens vier namen voor elke plant. De algemene volksnaam, de Catalaanse naam (Provincie in Noord+Oost Spanje tegen de Pyreneeën aan), de Gallische naam (provincie in Noord-West-Spanje) en de Baskische naam (provincie in West-Spanje tegen de Pyreneeën aan). Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Italiaanse naam is Coltellaccio maggiore. Coltellaccio betekent "lang mes". Dit is een verwijzing naar de lange smalle stengelbladeren. Maggiore betekent "grotere". Dit keer mag dit letterlijk worden genomen. Het is een van de grootste in het wild voorkomende Egelskoppen in Italië.

Er is niet één specifieke Italiaanse naam voor een plant, dit verschilt per regio. Er is een algemene volksnaam en ook nog een variatie of een volledige andere naam in een van de 17 provincies. Ik heb de meest voorkomende algemene naam gebruikt.

De Zweedse naam is Stor igelknopp. Dit betekent "grote egelskop", net als de Nederlandse naam.

Voor de verspreiding van Grote egelskop in Zweden zie deze kaart.

De Noorse naam is Kjempe-piggknopp. Kjempe betekent "reuze". Pigg komt van piggsvin en betekent "egel" en Knopp betekent "kop".

De Deense naam is Grenet Pindsvineknop. Grenet betekent "vertakt". Pindsvin betekent "egel" en Knop natuurlijk weer "kop".

Ecologie & Verspreiding

Ecologie

Bodem
Zonnige tot half beschaduwde plaatsen in ondiep, matig tot zeer voedselrijk, zwak zuur tot kalkhoudend, zoet of heel zwak brak water met een slibrijke, zandige tot kleiige of venige bodem. Ook op tijdelijk droogvallende plaatsen.

Groeiplaats
Water en waterkanten (o.a. sloten, vaarten, poelen), moerassen (rietland, drijftillen), heide (heidevennen en voedselrijker wordende hoogveenputten), grasland (moerassig hooiland), zoetwatergetijdengebied (luwe kommen achter de oeverwallen) en bossen (grienden en moerasbossen, met name oude beekarmen).

Verspreiding

Nederland
Algemeen, maar vrij algemeen op de hoge zandgronden van Noordoost en Midden-Nederland, in Zuid-Limburg, het zeekleigebied van Groningen en het Deltagebied.

Vlaanderen
Algemeen. Het meest in de Zand- en Zandleemstreek en het minst in de Duinen, de Polders en de Leemstreek.

Wallonië
Vrij algemeen.

Wereld
Gematigde en koelere streken van Azië en Europa. Ook in Marokko, Australië en westelijk Noord-Amerika.

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring.

Verspreiding Sparganium erectum

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's