Viola × wittrockiana

Algemeen

De naam zegt het al, deze plant is een ontsnapte Tuinviool. Maar op de site van de Floronverspreidingsatlas staan twee opvallende dingen Namelijk dat In Nederland deze tuinplant vrij zeldzaam is,  maar vrij algemeen in de duinen en binnenduinen van Noord- en Zuid-Holland, Noord-Brabant en het stedelijk gebied. En dat deze tuinplant die men mondiaal kan aantreffen het Driekleurig viooltje heeft als stamouder. Het Tuinviooltje bloeit al in April tot en met Oktober.

Er komen minstens 12 soorten Viooltjes (Viola) in het wild voor in Nederland:

Verklaring wetenschappelijke naam

De officiële wetenschappelijke naam is Viola × wittrockiana Gams ex Nauenb. & Buttler

Viola (Latijn) betekent "violet". Dit natuurlijk vanwege de violet/blauwe kleur van het bloemetje. Alhoewel die mooi violet/blauwe verdwenen is. In veel andere landen heeft het verwilderde tuinviooltje een grote verscheidenheid aan kleuren.

De naam Wittrockiana is gegeven uit dank voor het onderzoek van Veit Brecher Wittrock (5 mei 1839 in het district Dalsland - 1 september 1914 in Stockholm ). Hij was een Zweedse botanicus die bekend stond om zijn studie naar het geslacht Viola.

Meestal staat er achteraan de wetenschappelijke naam een afkorting. Dit is de afkorting van een wetenschapper/botanicus die deze plant deze plant heeft ontdekt/verzameld en tot details heeft beschreven. Soms staat er een tweede afkorting. Dan heeft een andere wetenschapper/botanist de plant nog beter  beschreven en iets gewijzigd. De eerste naam komt dan tussen haakjes te staan. In dit geval is dit Gams ex Nauenb. & Buttler

Gams staat voor Helmut Gams (geboren 25 september 1893 in Brünn , Moravië ; † 13 februari 1976 in Innsbruck ) was een in Zwitserland geboren, Oostenrijkse botanicus.

ex is een afkorting bij een auteurcitatie die aangeeft (in de plantkunde) dat de eerste auteur het taxon heeft beschreven, maar de tweede auteur de eerste geldige formele beschrijving heeft gegeven.

Nauenb. is mij onbekend.

Buttler staat voor Karl Peter Buttler (26 oktober 1942 - 23 december 2018). Hij was een Duitse botanicus , ecoloog , systematist en in het bijzonder een expert op het gebied van orchideeën. Van Karl Peter Buttler komen o.a. de eerste beschrijvingen van de twee orchideeënsoorten Ophrys aymoninii en Ophrys holoserica subsp. apulica , evenals Draba dolomitica en Viola wittrockiana

Namen in andere talen

  • English: Gardenpansy
  • Français: Pensée cultivée
  • Deutsch: Garten-Stiefmütterchen
  • Espanõl: Los pensamientos
  • Italiano: Viola di Wittrock
  • Svenska: ?
  • Norsk: ?
  • Dansk: Have-Stedmoderblomst

Verklaring Buitenlandse namen

De Engelse naam is Gardenpansy. Garden betekent natuurlijk "tuin". Dit geeft aan dat deze plant een cultuurvariant is. De naam Pansy is afgeleid van het Franse werkwoord Penser (denken). Het betekent "gedachte" en werd ingevoerd in het late Middeleeuwse Engels als een naam voor Viola in het midden van de 15e eeuw, als een bloem die als symbool van herinnering werd beschouwd.

De Franse naam is Pensée cultivée. Deze naam geeft precies aan wat de Engelse naam beschrijft.

De Duitse naam is Garten-Stiefmütterchen. Garten betekent "tuin". Dit geeft weer aan dat deze plant een cultuurvariant is. Stiefmütterchen slaat op de bouw en plaatsing van de vijf bloemblaadjes. De beide naar boven gerichte bloemblaadjes zijn de zitplaats van de stiefmoeder, die zich twee plaatsen toe-eigent, daaronder haar eigen twee kinderen, elk op één bloemblad zittend, terwijl de twee stiefkinderen samen slechts de beschikking hebben over één stoel.

De Spaanse naam is Los pensamientos. Dit betekent "de gedachte". De uitleg staat bij de Engelse naam. Eigenlijk is dit de algemene naam voor een (tuin) viooltje.

De Italiaanse naam is Viola di Wittrock. Dit is de Italiaanse benaming voor de wetenschappelijke naam. 

De Zweedse naam is mij onbekend.

De Noorse naam is mij onbekend.

De Deense naam is Have-Stedmoderblomst. Dit betekent "tuin-stiefmoederbloem".

Ecologie & Verspreiding

Deze tuinplant die men mondiaal kan aantreffen heeft Driekleurig viooltje als stamouder. De 'ontsnapte' tuinviolen staan op open en zonnige, droge tot vrij vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke, kalkarme tot neutrale bodems bestaande uit zand, lemig of een andere grondsoort. Ze is te vinden in bermen, op braakliggende grond, spoorwegterreinen, plantsoenen en vooral in de buurt van huizen in het stedelijke gebied. In Nederland is de tuinplant vrij zeldzaam, maar vrij algemeen in de duinen en binnenduinen van Noord- en Zuid-Holland, Noord-Brabant en het stedelijk gebied. Het taxon is te onderscheiden door de grotere bloemen die of geheel diep roodpaars zijn of waarvan de twee bovenste kroonbladen deze kleur vertonen, de zijdelingse kroonbladen zijn aan de buitenzijde eveneens diep roodpaars maar de binnenzijde is wit met een weinig geel.

CC-BY-SA 3.0 René van Moorsel, 2015

Meer

Zie ook de Nederlandse verklaring

Verspreiding Viola × wittrockiana

Verspreiding Tuinviooltje

FLORON Verspreidingsatlas vaatplanten

Foto's